AKPM’den Osman Kavala için “Magnitsky yaptırımı” çağrısı

AKPM, Osman Kavala’nın AİHM kararı gereği serbest bırakılmaması halinde Magnitsky yaptırımları uygulanması davetinde bulundu.

Avrupa Kurulu Parlamenter Meclisi (AKPM) Gezi davasında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilen iş adamı Osman Kavala’nın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları gereği çabucak serbest bırakılmaması halinde Ankara’ya hedefe odaklı yaptırımlar uygulanması davetinde bulundu.

AKPM tarafından Strasbourg’da tartışılan ve kabul edilen “Osman Kavala’nın Çabucak Serbest Bırakılması için Çağrı” başlıklı karar 18’e karşı 44 oyla kabul edildi.

Türkiye’ye AİHM kararlarına uymakla yükümlü olduğunun bir defa daha hatırlatıldığı kararda, “Kavala’nın çabucak serbest bırakılması ve hukuk devleti, insan haklarının korunması ve AİHM kararlarının uygulanmasına ilişkin hukukî çerçeve ve şartların iyileştirilmesi” talep edildi.

Kararda, Avrupa Kurulu’na üye ve gözlemci devletler ve Avrupa Birliği’nden (AB), “Kavala’nın serbest bırakılması için Ankara ile en üst seviyede diyaloğa geçmeleri ve Türkiye’de insan hakları ve hukuk devletinin korunmasının güzelleştirilmesine katkı sağlayıcı tedbirler almaları” istendi. Avrupa Kurulu bünyesindeki gözlemci devletler arasında Amerika Birleşik Devletleri (ABD) de bulunuyor.

Kavala için Magnitsky yaptırımı

AKPM üye ve gözlemci devletlere, “Osman Kavala ve Türkiye’deki diğer politik tutukluların keyfi ve yasa dışı biçimde özgürlüklerinden yoksun edilmesine katkıda bulunmuş polis memuru, savcı, yargıç ve diğer devlet memurlarını hedef alan yaptırımlar uygulanması” davetinde da bulundu. AKPM bu bağlamda üye ve gözlemci devletlerin “Magnitsky mevzuatlarını” yahut benzeyen hukukî düzenekleri kullanmalarını istiyor.

İlk olarak ABD’de kullanılan Magnitsky yaptırımları insan hakkı ihlallerine karışan bireyleri hedef alıyor. ABD’de 2012 yılında yürürlüğe giren ve vize yasağı ve mal varlıklarının dondurulması benzeri yaptırımlar öngören yasanın bir gibi 7 Aralık 2020 tarihinde AB tarafından hazırlandı.

Ancak AKPM, Magnitsky yaptırımı davetinde bulunsa da kararı uygulama yetkisi üye ve gözlemci ülkelere ait. Üye ve gözlemci devletlerin bu davete olumlu karşılık vermeleri şimdilik beklenmiyor. 

1 Ocak 2024’e randevu

Kararda, Osman Kavala’nın 1 Ocak 2024 tarihine kadar serbest bırakılmaması halinde AKPM’deki Türk heyetinin yetki dokümanlarının yenilenmeyebileceği tehdidi de yer alıyor. Bu türlü bir muhtemellikte 9 AKP, 4 CHP, 2 MHP, 2 HDP ve 1 İYİ Partili vekilden oluşan Türk heyetine Avrupa Kurulu’nun en çok önemli organlarından biri olan AKPM’nin kapıları kapanmış olacak. Türkiye benzeyen bir senaryoyu en son 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında, Mayıs 1981-Ocak 1984 döneminde yaşamıştı.

AKPM öte yandan, Avrupa Kurulu üyesi devletere yönelik bir de tavsiye kararı kabul etti.

Tavsiye kararında AİHM kararlarının Türkiye tarafından infazının, Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi tarafından genel kontrole alınması davetinde bulunuluyor. Osman Kavala ve varsa diğer politik tutukluların çabucak serbest bırakılması için bakanlar, büyükelçiler yahut eski siyasi sorumluların devreye girmesi isteniyor.

“Kavala politik tutuklu”

Karara temel oluşturan raporu hazırlayan Avusturyalı parlamenter Petra Bayr, oylama öncesi genel kurulda yaptığı konuşmada, “Türkiye’nin AİHM kararını yerine getirmemekte ısrar etmesinin yalnızca Osman Kavala ve Türkiye için değil, aynı vakitte Avrupa Kurulu için trajedi olduğunu” söyledi. Bayr, “Bir şey yapmazsak nasıl bir mesaj göndermiş oluruz? Avrupa’da politik tutuklu olduğunu kabul mü ediyoruz? İnsan hakları geçmişte mi kaldı? Ben Türkiye’nin Avrupa Kurulu’nda kalmasını, uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmesini, bu teşkilatın bedellerine ve kendi anayasasına hürmet duymasını istiyorum” tabirlerini kullandı. Bayr, Osman Kavala’nın AKPM’nin 2012 yılında belirlediği “politik tutuklu” tarifine uyduğunu da sözlerine ekledi.

Konuşmasında Osman Kavala’ya Vaclav Havel İnsan Hakları Mükafatı verilmiş olmasını eleştiren AKPM Türk heyeti Başkanı AKP milletvekili Tuğrul Türkeş, hazırlanan raporun “tarafgir” olduğunu savundu. Raporun Türkiye’yi AİHM kararlarını yerine getirmeyen bir ülke olarak göstermesini eleştiren Türkeş, Türkiye’nin kararları yerine getirme oranının Avrupa Kurulu ortalamasının üstünde olduğunu belirtti.

AKPM’nin CHP’li üyelerinden Yunus Emre ise raportör Bayr benzeri Osman Kavala’yı “politik tutuklu” olarak tanımladı. Gezi Parkı davasının “tamamen politik” olduğunu savunan Emre, muhalefet olarak mevzuyu dikkatle takip ettiklerini söyledi.

AİHM kararı

AİHM kararlarının infazı Avrupa Kurulu Bakanlar Komitesi tarafından denetleniyor. Bakanlar Komitesi, AİHM’nin 10 Aralık 2019 tarihli Osman Kavala kararı yerine getirilmediği gerekçesiyle 2 Şubat 2022 tarihinde Türkiye hakkında ihlal prosedürü başlatmıştı. Komite, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Kontratı kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini AİHM’ye sormuş; AİHM 11 Temmuz 2022 tarihinde Osman Kavala kararının yerine getirilmediğine hükmetmişti.

AKPM’nin her yıl insan hakları aktivistlerine verdiği Vaclav Havel İnsan Hakları Ödülü’ne de bu yıl Osman Kavala layık görülmüş; mükafatı bu hafta başında Strasbourg’da düzenlenen bir merasimle Kavala ismine eşi Ayşe Buğra Kavala almıştı.