AKP tüm denizler için yeni bir yetki alanı yasası hazırlıyor

Hükümetin, başta Ege ve Doğu Akdeniz olmak üzere Türkiye’ye kıyısı bulunan tüm denizler için hazırladığı yasa teklifini Kurban Bayramı sonrasında TBMM gündemine getirmesi planlanıyor.

İran savaşı sırasında Kıbrıs’taki İngiliz üsleri İran füzelerinin hedefi olurken, Kıbrıs ve Yunanistan’ın Fransa ve İsrail ile kurduğu iş birliği Ankara’ya göre bölgede bir “güvenlik asimetrisi” yaratmış durumda.

Cumhur İttifakı ortağı MHP’nin Genel Başkanı Devlet Bahçeli son grup toplantısında “Ege’de mevcut dengeyi bozma veya Doğu Akdeniz’de Türkiye’ye rağmen fiilî durum üretme” amaçlarına kayıtsız kalmalarının beklenemeyeceğini belirtmişti. Bahçeli, “Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin varlık hakkını koruyacak; Doğu Akdeniz’deki meşru çıkarlarını başkalarının onayına bağlamayacak; Ege’deki denge hukukunun aşındırılmasına müsaade etmeyecektir” demişti.

Basında geçen haftadan bu yana çıkan haberlerde, iktidarın Türkiye’nin deniz yetki alanlarını düzenleyen bir yasa hazırlığı içinde olduğu belirtiliyor.

Türkiye’nin denizlerdeki egemenlik hakları ile ilgili çıkartılan son yasa 1982 tarihli 2674 sayılı Karasuları Kanunu olarak biliniyor.

Deniz yetki alanları yasasında neler olacak?

DW Türkçe’nin üst düzey AKP’li yetkililerden edindiği bilgiye göre, “Türk Deniz Yetki Alanları Kanunu” teklifinin çalışmalarında sona gelindi ve bayram sonrasında TBMM’ye sunulabilir.

Şu anda yasaya dair son olarak Türk Silahlı Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik Komutanlığının teknik görüşlerini sunduğunu belirten yetkililer, teklifin son hâlinin kısa süre içinde ortaya çıkacağını kaydettiler.

Yasayla başta Ege ve Doğu Akdeniz olmak üzere Türkiye’nin kıyısı bulunduğu Karadeniz dahil tüm denizler için düzenlemelere yer verilecek ve bu kapsamda kıta sahanlığı, bitişik bölge ve münhasır ekonomik bölgeden oluşan deniz yetki alanlarına dair maddeler bulunacak.

Uluslararası Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin ülkelere zaten karasuları için 12 mile kadar alan tanıdığını belirten yetkililer, bu yasa teklifi ile Türkiye’nin kendi kademelendirmesi ile deniz yetki alanlarını kayda geçireceğini belirtiyor.

Edinilen bilgiye göre yasayla Karadeniz ve Akdeniz’deki karasuları 12 deniz mili, Ege Denizi’ndeki karasuları ise 6 deniz mili olarak kayda geçirilecek.

Ege Denizi’nde deniz yetki alanları sorunu nedir?

Türkiye ile Yunanistan arasında Ege Denizi ile ilgili sorunlar; karasuları ve kıta sahanlığı ile bu alanların sınırlandırmalarını kapsayan deniz yetki alanlarıyla ilişkili olarak öne çıkıyor.

İki ülke arasında Ege Denizi’ndeki sınır henüz bir anlaşmayla belirlenmiş durumda değil.

Hem Türkiye hem de Yunanistan’ın karasularının Ege Denizi’ndeki genişliği hâlen 6 deniz mili. Ancak Atina karasularını 12 mile çıkarma hakkı olduğunu savunarak kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlarını buna göre çizmek istiyor.

Ankara ise Yunanistan’ın karasularını 12 deniz miline çıkarmasının, Ege Denizi’ndeki dengeleri Türkiye aleyhine değiştireceğini belirtiyor. Türk Dışişleri Bakanlığı’na göre, sahip olduğu adalar nedeniyle Ege Denizi’nde şu anda yüzde 40 karasuyuna sahip olan Yunanistan, karasularını 12 deniz miline çıkarması durumunda Ege Denizi’nin yüzde 70’ine ulaşabilecek.

Bu arada TBMM 1995’de aldığı bir kararla Yunanistan’ın Ege Denizi’nde karasularını mevcut 6 milden 12 mile çıkarmasını bir “casus belli” yani savaş sebebi sayacağını ilan etmişti.

Ege Denizi’ndeki deniz yetki alanları ile ilgili bir başka sorun ise kıta sahanlığı sorunu. Türkiye ve Yunanistan’a ait kıta sahanlıklarının sınırları henüz belirlenmiş değil.

Türkiye, denizlerle ilgili en temel uluslararası metin olan 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne, özellikle Ege Denizi ile ilgili olanlar olmak üzere, bazı temel hükümlerinin çıkarlarıyla çeliştiğini savunarak taraf değil.