ABD’den Hürmüz hamlesi: Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakacak proje için harekete geçiliyor, Irak-Suriye petrol hattı yeniden açılıyor

ABD, Irak ve Suriye, Kerkük’ten Akdeniz kıyısındaki Baniyas Limanı’na uzanan tarihi petrol boru hattını yeniden devreye almak için anlaşmaya hazırlanıyor. Projenin, Irak’ın Hürmüz Boğazı’na bağımlılığını azaltmayı hedeflediği belirtiliyor.

ABD, Irak ve Suriye’nin, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini dengeleyecek yeni bir enerji koridoru oluşturmak amacıyla tarihi Kerkük-Baniyas petrol boru hattını yeniden faaliyete geçirmeye hazırlandığı öne sürüldü. Middle East Eye’ın (MEE) üst düzey Iraklı ve bölgesel kaynaklara dayandırdığı haberine göre, yaklaşık 800 kilometre uzunluğundaki petrol boru hattının yeniden açılmasına ilişkin anlaşmanın, Irak Başbakanı Ali el-Zeydani’nin gelecek hafta Washington’da ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşmede duyurulması bekleniyor.

Habere göre Trump’ın Türkiye Büyükelçisi ve aynı zamanda Suriye ile Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack, görüşme öncesinde anlaşmanın ayrıntıları üzerinde çalışıyor. Zeydani’nin ABD ziyaretinde enerji sektörünün merkezi kabul edilen Teksas eyaletine de gitmesi planlanıyor.

ABD şirketleri projeye hazırlanıyor

MEE’ye konuşan Iraklı yetkililer, boru hattının uzun yıllardır kullanılmadığını ve yeni depolama tesisleri, pompalar ile elektrik altyapısı dahil kapsamlı bir yenilemeye ihtiyaç duyduğunu belirtti. Bölgesel kaynaklara göre hattın büyük bölümünün yeniden inşa edilmesi gerekecek ve çalışmaların iki ila üç yıl sürmesi bekleniyor. Proje için ABD’li şirketlerden oluşan bir konsorsiyumun görevlendirildiği, bunun da Washington yönetiminin projeye verdiği önemi gösterdiği ifade edildi.

Hürmüz’e alternatif enerji koridoru

1952 yılında günlük yaklaşık 300 bin varil kapasiteyle hizmete giren Kerkük-Baniyas petrol boru hattı, Irak Petrol Şirketi tarafından inşa edilmişti. Hat, Suriye’nin İran-Irak Savaşı sırasında Tahran’ı desteklemesi üzerine 1980’lerde Bağdat tarafından kapatıldı. 2003’teki ABD işgalinin ardından ise büyük ölçüde tahrip oldu. Haberde, özellikle İran ile ABD ve İsrail arasında yaşanan son gerilimlerin ardından Hürmüz Boğazı’nın güvenliğine ilişkin kaygıların projeyi yeniden gündeme taşıdığı vurgulandı.

Irak, petrol ihracatının yaklaşık yüzde 95’ini Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriyor. Bu nedenle olası bir kriz, ülke ekonomisi açısından büyük risk oluşturuyor. Petrol gelirleri ise Irak devlet bütçesinin yaklaşık yüzde 90’ını oluşturuyor.

Şam-Washington yakınlaşması projeyi hızlandırdı

Habere göre, Beşşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Cumhurbaşkanı Ahmed Şara liderliğindeki yeni yönetim ile Irak arasında boru hattının yeniden açılmasına yönelik ilk temaslar 2024’ün sonlarında başlamış ancak sonuç alınamamıştı. Son dönemde Şam ile Washington arasında yaşanan normalleşme sürecinin projeye ivme kazandırdığı belirtiliyor. Habere göre, Suriye Dışişleri Bakanı Asaad el-Şaibani’nin de anlaşmanın imza töreni için ABD’ye gitmesi bekleniyor.

Öte yandan Irak’ta İran’a yakın Şii siyasi grupların, geçmişte El Nusra Cephesi’ni kuran Ahmed Şara ile iş birliğine mesafeli yaklaştığına dikkat çekiliyor. Buna karşın ABD yönetiminin Şara yönetimine yönelik yaptırımların önemli bölümünü kaldırması ve Suriye’yi terörü destekleyen devletler listesinden çıkarma kararı, enerji projesinin önünü açabilecek gelişmeler arasında gösteriliyor.

Enerji denkleminde yeni dönem

Iraklı bağımsız analist Sarhang Hamasaeed, MEE’ye yaptığı değerlendirmede, son bölgesel gelişmelerin Bağdat’ın Suriye politikasını değiştirdiğini belirterek, “Savaştan önce Suriye’ye şüpheyle bakılıyordu. Ancak yaşananlar Irak’ın Suriye’ye ihtiyaç duyduğunu açıkça ortaya koydu” ifadelerini kullandı.

Habere göre, Irak hükümeti bu ay başında ABD’li Capital TI, Chevron ve Katarlı bir şirketin Kerkük ile Haditha üzerinden Baniyas’a uzanacak enerji projeleri için ön fizibilite çalışmalarına onay verdi. Projenin hayata geçirilmesi halinde Irak, ilk kez Hürmüz Boğazı dışında Akdeniz’e doğrudan uzanan stratejik bir petrol ihracat hattına kavuşmuş olacak.