“Maliyetlerdeki artış ve kurun yeteri kadar artmaması bütün firmaları zorladı”

SUN Tekstil Yönetim Kurulu Başkanı Elvan Ünlütürk Bloomberg HT’de Arzu Maliki’nin konuğu oldu. Ünlütürk’ün öne çıkan sözleri şunlar oldu:

Geçen yılla kıyasladığımız zaman satışlarımızda yüzde 20’nin üstünde TL bazında bir artış var, kârlılığımızda çift haneli sayılarda bu da bizi çok mutlu ediyor. Ama dal zor günlerden geçiyor, Sun Dokumacılık tarafında ise biz önümüzdeki günlerde bu başarıyı devam ettireceğimizi düşünüyoruz. Fiyat tespit raporunda da belirttiğimiz benzeri 2024’ü 250 milyon euro civarında öngörmüştük ama bunun da üzerinde 300 milyon eurolar düzeyinde bir ciro ile bitireceğimizi öngörüyoruz.

2024’te Sektörü Zorlayan Faktörler

Bizi en başta zorlayan faktör maliyet artışlarıydı. En değerlisi de işçi maliyetinin artışıydı, biliyorsunuz geçen sene 2023’te kurdaki artış yaklaşık yüzde 60’lara vardı, 2024’te ise bu sayı yüzde 15’lere geriledi. Enflasyon olarak baktığımızda ise, enflasyon ağustos ayı itibariyle yüzde 52’ler düzeyinde, yani kurdaki artışla enflasyondaki artış ne yazık ki çok istikrarsız olduğu için maliyetler ve işçi masrafları bilhassa çok arttığı için tüm firmalarda bu tabi maliyetlerin artmasına yol açtı. Bilhassa fiyat tutturma konusunda zorlanmaya başladık.

İkinci büyük maliyet artışı, nakliyedeki artışlar oldu. Burada ana neden tabi yakıt fiyatlarındaki artıştı, iki sene içinde 14 liralardan 45 liralara gelen bir maliyetten bahsediyoruz. Tabi tekrar aynı vakitte nakliyede de bir işçi sarfiyatı arttığı için bu da maliyet artışına tesir etti. Yani ana temel bahis maliyetlerdeki artış ve kurun yeteri kadar artmamış olması bütün firmaları zorladı.

SUN Dokumacılık’ta 2022’nin başında bizim ortalama kişi maliyetimiz dolar bazında 956 dolardı, bugün itibariyle 2203 dolar. Tabi bu durumda birtakım firmalar doğal olarak diğer ülkelerde daha ucuz işgücünü kullanarak alternatif yaratmaya çalışıyorlar aslında.

Türkiye’de verimlilik yüksek ama diğer ülkelerde verimlilik düşük. Ülkelerin çoğu siyasi bakımdan istikrarsız olabiliyor, yani aslında alternatif yaratmak ismine bir şirketin tedarik ağını güçlendirmek ismine öbür ülkelere yatırım yapması yanlış değil.

Şirketler fiyat tutturamadıkları için satış yapamıyorlar, bunun üstüne bir de finansal olarak kredi borcunuz varsa esasen biliyorsunuz kredi faizleri de çok yüksek, bu türlü olunca işinizi de döndürme talihiniz pek olmuyor ne yazık ki.

Her şeye karşın Türkiye’de çok önemli manada bir dokuma altyapısı var ve başarılı olan şirketler de var. Bir manada bir konsolidasyon oluyor o yüzden ümitsiz değilim. Dal toparlanacak ve daha iyi olacak diye düşünüyorum.

Sektörde İhracat Performansı

2024’te ilk 8 aya baktığımızda toplam ihracat arttı aslında ama hazır giysi ve dokuması konsolide ettiğimizde biz bunun yüzde 8 gerisindeyiz. Ama yeniden de Türkiye’nin en büyük 3. en büyük ihracatçı bölümünden bahsediyoruz. Avrupa’da da bilhassa orta büyüklükteki markalarda bir eliminasyon süreci var, Türkiye’de de mesela bu orta büyüklükteki markalara ihracat yapan çok fazla firma var. O yüzden bizim bu orta büyüklükteki firmaları daha destekliyor olmamız gerekiyor. İhracatçı hep kur artsın diyor ama bu da bir kısır döngüye dönüşüyor, enflasyonu tetiklemeden nereye kadar gidebiliriz kısmı önemli.

Ben aslında kamu tarafından bir kaç tane atılım olabilir diye düşünüyorum; şimdi Döviz dönüşüm dayanağı var, getirdiğiniz dövizi TL’ye dönerken devlet size yüzde 2 destek sağlıyor, bu hoş bir şey tabi tahminen bu oran artırılabilir. Bu yüzde 3 ya da yüzde 3,5’a gelse ihracatçı için iyi bir destek olur.

Eximbank kredileri verilirken faizler evvelce kesiliyor daha sonra sayı ihracatçıya veriliyor, bu aslında bir vadeye yayılsa çok daha yardımcı olur. Yani yalnızca kurları artırarak değil öbür tahlillerle de ihracatçıya destek olunabilir.

Lüks Marka Yaratmak

Şimdi amaç hacim yaratmak mı yoksa lüks marka yaratmak mı? Bunların hepsi devlet siyaseti bence. Sanırım Türk kültürü, kültürel birikim daha o kademeye gelmedi. Tahminen de mevcut markaların oralarda daha başarılı olup, bundan da yürek alan diğer yatırımcıların ve yaratıcı insanların yola çıkması lazım. Bu imkanların yaratılması lazım.

Sektörde Sürdürülebilirlik

Bir defa sürdürülebilir üretim yapacağım diyorsanız sürdürülebilir hammadde kullanmanız gerekiyor. Biz SUN Dokuma olarak yüzde 63 oranında sürdürülebilir materyaller kullanıyoruz. Ama 2030’a kadar da bunu yüzde 100’e getirmek benzeri bir amacımız var. Avrupa Birliği’nin de yeşil mutabakatla birlikte bir sürü regülasyonu geliyor. Bunun da en kıymetlilerinden biri kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması yapmanız gerekiyor. Yani sizin yaptığınız ürünün topluma ve etrafa ne kadar tesiri olduğunu şeffaf bir şekilde raporlamanız gerekiyor.