50+1 tartışması: Erdoğan’ın hedefinde ‘küçük ittifak ortakları’ mı var?

50+1 tartışması: Erdoğan’ın gayesinde ‘küçük ittifak ortakları’ mı var?

50+1 tartışması: Erdoğan’ın hedefinde ‘küçük ittifak ortakları’ mı var?
Ekonomi
Yayınlama: 23.11.2023
2
A+
A-

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, Cumhurbaşkanının seçmenin salt çoğunluğunun oyuyla seçilmesi yerine, en fazla oyu alan adayın Cumhurbaşkanı seçilmesi önerisi, bir defa daha ittifak ortağı MHP lideri Devlet Bahçeli’nin “vetosuyla” karşılaştı.

Erdoğan, Almanya gezisi dönüşünde gazetecilerin sorusu üzerine, 50+1 sisteminin değişmesinin “isabetli” olacağını belirtip, “50+1 mecburiyeti partileri yanlış yollara sevk ediyor. Kimin eli, kimin cebinde belli değil” görüşünü dile getirmişti.

MHP lideri Devlet Bahçeli ise sistemin aksayan istikametleri ile ilgili düzenleme yapılabileceğini belirtmekle birlikte “50+1” kuralının devamından yana hal koyarak, bir manada kapıları kapattı.

Erdoğan ile Bahçeli arasındaki en bariz görüş ayrılıklarından birini oluşturan 50+1 konusunda AKP’nin somut bir anayasa değişikliği çalışması bulunmuyor, ya da Meclis’e bu bahiste bir teklif sunması beklenmiyor.

MHP lideri Devlet Bahçeli’nin, 50+1 kuralının korunması gerektiği görüşü uzunca müddettir bilindiği için, Salı günkü grup toplantısındaki açıklamaları da kimse için sürpriz olmadı.

Yanıtı merak edilen soru ise Erdoğan’ın, muhalefetin yanı sıra ittifak ortağı MHP’nin tavrını bile bile neden yeniden “50+1” tartışmasını açtığı.

“Azınlığın çoğunluğa tahakkümüne dönüştü”

AKP kurmayları, Erdoğan’ın bir defa daha gündeme getirdiği rahatsızlığın temel sebebi olarak, “etkili, süratli, istikrarlı bir icra organı”nın seçilmesi için tasarlanan 50+1 sisteminin zaman içinde, “siyasi partilerin ittifak pazarlığı” yerine dönüşmesine bağlıyor.

Bu mevzuda, muhalefet bloğunun oluşturduğu Altılı Masa içinde yer alan kimi siyasi partilerin CHP listelerinden milletvekili adayı yapılması örnek gösterilse de, oy oranları düşük olmasına rağmen, 50+1 zaruriliği nedeniyle, Yeniden Refah Partisi, HÜDA PAR ya da Büyük Birlik Partisi benzeri küçük partilerle işbirliğine mecbur kalınması en çok önemli sıkıntı olarak görülüyor.

AKP kulislerinde bu zorlayıcı tesir, “Yüzde 1 bile oyu olmayan partiler, yüzde 49,5 oyu olan parti üzerinde tahakküm kuruyor. Tasarlanan ve beklenen bu değildi, ama şu anda gelinen noktada sistem, azınlığın çoğunluğa tahakkümüne dönüştü” sözleriyle ifade ediliyor.

“50+1 başlıklardan yalnızca biri”

AKP kurmayları, Fuat Oktay’ın Cumhurbaşkanı Yardımcılığı döneminde, cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin aksayan istikametleri konusunda başlatılan çalışmayı anımsatarak, “O dönem, sistemin aksayan taraflarına ilişkin tüm bakanlıkların görüşleri de alınmıştı. Şayet aksayan taraflara ilişkin 20 başlık varsa, 50+1 bu başlıklardan biridir. Yani elimizde, bu hususta hazırlanmış bir çalışma ya da şimdi Meclis’e getirilecek bir teklif söylediği söz edilen değil” görüşünü dile getiriyorlar.

MHP lideri Bahçeli’nin 50+1 değişikliğine karşı olmasına karşın, Erdoğan’ın, “50+1 mecburiyeti partileri yanlış yollara sevk ediyor. Kimin eli, kimin cebinde belli değil” tabirlerini “tutarlı ve anlamlı” olarak yorumladığına dikkat çeken bir AKP yöneticisi, Erdoğan’ın uygulamadaki bir rahatsızlığı dile getirdiğine işaret ediyor.

AKP kulislerinde, muhalefetle de uzlaşılması halinde yüzde “40+1” ya da ikinci adaydan en az yüzde 10 fazla oyla seçilme benzeri kriterlerlerinin getirilebileceği ifade ediliyor.

Yarı başkanlık gündeme gelir mi?

AKP içinde sistem revizyonu tartışmasının yeni olmadığı biliniyor. “Türk tipi başkanlık” olarak ifade edilen sistemin, “ittifakları zorunlu” kılması en çok önemli sıkıntı olarak görülüyor. “İttifak ortağı freni” nedeniyle iktidar olan partinin bile siyasetlerini istediği benzeri hayata geçiremediğine işaret ediliyor.

AKP içinde birtakım kesitler, bu düşünceyi ortadan kaldırmak için sistem revizyonuna gidilmesi, hatta muhalefetin de yardımını almak için “yarı başkanlık” benzeri tekliflerin tartışmaya açılması gerektiğini savunuyor.

Ancak, görüş olarak dile getirilse de bu bahiste somut bir çalışma söylediği söz edilen değil.

“Erdoğan küçük partilerin baskısından bunalmış olabilir”

Kimi yorumcular Erdoğan’ın 50+1 çıkışını, “Bahçeli’yi sırtından atma hamlesi” olarak yorumlamıştı. Bahçeli grup konuşmasında bu yorumlara “Allah’a çok şükür siyasi hayatımız boyunca hiç kimsenin sırtına binmedik, hiç kimseyi de sırtımıza bindirmedik” sözleriyle cevap vermiş ve kendilerinin “yük olan değil, yük alan parti” olduğuna da vurgu yapmıştı.

MHP kulislerinde de Erdoğan’ın 50+1 tartışmasını gündeme getirmesinin altında “MHP’den kurtulma” anlayışının olamayacağı, seçim ittifakı için yürütülen çalışmalar örnek gösterilerek anlatılıyor.

İttifak çalışmalarında sona yaklaşıldığına işaret eden MHP kurmayları Erdoğan’ın “ittifak ortağı küçük partilerin baskısından bunalmış olabileceği” ihtimalini dile getiriyorlar.

İttifak sisteminde değişiklik yapılarak, “herkesin aldığı oy oranında milletvekili çıkarması” kuralının getirilmesinin altında da, sistemin “küçük partilerin pazarlık alanına dönüşmemesi” gayesinin yattığına işaret eden MHP kurmayları, fakat CHP’nin listelerini küçük partilere açmasının, diğer küçük partileri de “daha fazla talepkar” olmaya yönelttiğine dikkat çekiyor.

“Alınganlık göstermek, Cumhur İttifakı birikimlerini hafife almak olur”

Erdoğan’ın yaklaşan yerel seçimler öncesinde, küçük partilerin taleplerine karşı bir çıkış yapmış olabileceği varsayımları dile getirilen MHP’liler bu, parti olarak bu bahiste bir “alınganlık” içinde olmadıklarına da vurgu yapıyor.

“Bizim bu sözler nedeniyle alınganlık göstermemiz, Cumhur İttifakı birikimlerini hafife almak olur” diyen bir parti yöneticisi, durdukları noktanın dengeli ve doğru olduğu görüşünde:

“Bizim çizgimiz, duruşumuz, Genel Başkan’ın ifade ettiği benzeri çok net. 50+1’in neden gerekli olduğunu anlatırken, Cumhurbaşkanı’nın siyasetine de açık yardımını ifade etmiştir ve bu da son derece iyi bir duruştur.”

, , , ,
Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.