10 yılda kaç yabancı yatırım karşılığı Türk vatandaşı oldu?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının gayrimenkul satışlarında sahte değerleme raporları kullanılarak usulsüz vatandaşlık sağlandığı iddiasıyla yürüttüğü soruşturma, Türkiye’nin yatırım yoluyla vatandaşlık uygulamasını yeniden gündeme taşıdı.

Tartışmanın fitilini, İstanbul merkezli 16 ilde 90 şüpheliye yönelik gayrimenkul satışları üzerinden usulsüz şekilde vatandaşlık alındığına ilişkin operasyon ateşledi. Operasyonda 72 şüpheli gözaltına alındı.

Soruşturma kapsamında şüphelilerin, düşük bedelli gayrimenkulleri sahte ekspertiz raporlarıyla yüksek değerli göstererek muvazaalı satış işlemleri üzerinden Türk vatandaşlığı kazandırdığı tespit edildi. Bu yolla 687 kişinin usulsüz vatandaşlık kazandığı açıklandı.

Bu operasyonun ardından İçişleri Bakanlığı yazılı bir açıklama yaparak, “Operasyona konu olan hususlar, başvuru öncesi belgelere ilişkin sahtecilik girişimlerinden ibaret olup Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü personelimizin görev ve yetkileri kapsamında herhangi bir zafiyet veya ihmal bulunmamaktadır” dedi.

6 bin 134 vatandaşlık geri alındı

Bakanlık, incelemeler sonucunda bin 150 yatırımcının yatırım uygunluk belgesinin iptal edildiğini, aile fertleriyle birlikte 5 bin 391 kişinin vatandaşlık kararının geri alındığını bildirdi. Ayrıca kamu düzeni ve milli güvenlik bakımından sakıncalı olduğu tespit edilen 263 yatırımcı ve aileleri dahil 743 kişinin vatandaşlık kararının iptal edildiği belirtildi.

Böylece toplam bin 413 yatırımcı ve aile fertleri dahil 6 bin 134 kişinin vatandaşlık kazanma kararı iptal edildi.

Yatırım karşılığı Türk vatandaşlığı yolu nasıl açıldı?

Yabancılara yatırım karşılığı Türk vatandaşlığı verilmesi süreci 2016’da başladı. 

28 Temmuz 2016’da Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 12’inci maddesinde yapılan değişiklikle Türkiye’de belirli bir yatırım yapan yabancı yatırımcılara istisnai yolla Türk vatandaşlığı verilmesinin önü açıldı.

12 Ocak 2017’de Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 20’inci maddesine yatırım yoluyla vatandaşlık şartları getirildi. Bu düzenlemede, en az 1 milyon ABD doları değerinde taşınmazı, tapuya 3 yıl satılmaması şerhi koymak şartıyla satın alan yabancıların istisnai vatandaşlık kapsamında değerlendirilmesi öngörüldü.

250 bin dolara vatandaşlık

Sonrasında bu eşik 19 Eylül 2018’den itibaren 250 bin dolara indirildi. Yönetmelikte 2022’de bir değişiklik daha yapıldı. Bu düzenlemeyle 250 bin dolar miktarı, 400 bin dolara yükseltildi. Düzenlemeye göre en az 400 bin dolar değerinde uygun bir taşınmaz satın alıp 3 yıl satmama taahhüdü verenler veya en az 500 bin dolar tutarında sabit sermaye yatırımı yapanlar bu kapsamda değerlendirilebiliyor.

Ayrıca en az 50 kişilik istihdam oluşturulması, Türkiye’de faaliyet gösteren bankalara en az 500 bin dolar yatırılarak 3 yıl tutulması, en az 500 bin dolarlık devlet borçlanma aracı ya da yatırım fonu alınarak 3 yıl elde tutulması veya belirlenen şartlarla 500 bin doların bireysel emeklilik sistemine yatırılması da diğer seçenekler arasında yer alıyor.

Başvurunun tamamlanması yalnızca yatırımın yapılmasına bağlı değil. İlgili kurum tarafından yatırım uygunluk belgesi verilmesi gerekiyor. Gayrimenkul yatırımı yapan yabancılar için, SPK tarafından lisanslanan değerleme şirketleri tarafından düzenlenen değerleme raporları baz alınıyor. Ancak 2024’te bu yetki yalnızca TOKİ iştiraki Gayrimenkul Değerleme A.Ş.’ye verildi. Bu rapor üzerine Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü uygunluk belgesi veriyor. Ardından başvuru sahibi hakkında MİT ve Emniyet İstihbarat tarafından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yürütülüyor. Bu işlemlerin ardından Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine Cumhurbaşkanı’nın kararıyla yabancılara vatandaşlık veriliyor.

174 bin kişiye yatırım karşılığı vatandaşlık

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, 29 Mayıs 2026’da yaptığı açıklamada, 2018 yılından bu yana 174 bin 567 kişinin yatırım yoluyla vatandaşlık kazandığını söyledi.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, 2018 yılından beri 174 bin 567 kişinin yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı aldığını açıkladıFotoğraf: ANKA

Gazeteci Kemal Öztürk’e konuşan Çiftçi, “Yatırım yoluyla Türk vatandaşlığına başvuru programı fiilen 2017 yılında başlamış, ilk vatandaşlık kazanımları 2018 yılından itibaren gerçekleşmiştir. Bugüne kadar 51 bin 762 yatırımcı, 122 bin 805 aile bireyi olmak üzere toplam 174 bin 567 kişi bu kapsamda Türk vatandaşlığı kazanmıştır. Bu süreçte 16 milyar 74 milyon dolarlık yatırım ülkemize kazandırılmıştır” bilgisini verdi.

Tartışmalı isimler de vatandaşlıkla gündeme geldi

Türkiye’de yatırım yoluyla Türk vatandaşlığı alanlar arasında uyuşturucu ve organize suç bağlantılarıyla aranan bazı isimlerin de bulunması tartışmalara yol açtı.

Hırvatistan tarafından kırmızı bültenle aranan Nenad Petrak’ın, Nisan 2022’de İstanbul’da 250 bin dolara daire satın aldıktan sonra Türk vatandaşlığı aldığı ve “Nenat Çelik” adını kullandığı ortaya çıktı.

“Kürt Tilkisi” kod adlı Rawa Majid’in de Bodrum’da 250 bin dolara villa satın almasının ardından Türk vatandaşlığı aldığı anlaşıldı.

İsveç vatandaşı ve hakkında kırmızı bülten bulunan Maximillian Virkin de yatırım yoluyla vatandaşlık alan isimler arasında yer aldı. FBI’ın yakalanması için ödül koyduğu Virkin’in 2019’da İstanbul’da gayrimenkul satın aldığı bildirildi.

Arnavutluk vatandaşı Flamur Sinanaj da 2019’da İstanbul’da gayrimenkul satın aldıktan sonra ailesiyle birlikte Türk vatandaşlığına geçti. Bodrum’da yakalanan ve Türkiye’de 2,5 yıl cezaevinde kalan Sinanaj, Şubat 2026’da Belçika’ya sınır dışı edildi.

10 yılda 562 bin kişi Türk vatandaşlığı kazandı

Türkiye’de 2016-2025 döneminde “yetkili makam kararıyla” 562 bin 701 kişi sonradan Türk vatandaşlığı kazanırken, aynı dönemde 213 bin 444 kişi yetkili makam kararıyla Türk vatandaşlığını kaybetti. Bunlar arasında yatırım yoluyla vatandaşlık alan Suriyeli sığınmacılar da var.

Dönemin İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, 2024 yılı Ağustos ayı itibarıyla geçici koruma kapsamında bulunan veya bulunmuş toplam 238 bin 733 Suriye uyruklu kişinin Türk vatandaşlığına geçtiğini açıklamıştı.

En yüksek vatandaşlık 2019’da

En yüksek vatandaşlık alımı, 2019’da 79 bin 757 kişiyle gerçekleşirken, bunu 2020’de 79 bin 720 ve 2021’de 70 bin 514 kişi izledi. 2024’te sayı 34 bin 683’e kadar gerilerken, 2025’te yeniden yükselerek 48 bin 334’e çıktı.

Vatandaşlığını kaybedenlerin sayısı ise 2018’de 33 bin 62 kişiyle dönem içerisindeki en yüksek seviyeye ulaştı. 2025’te bu sayı 9 bin 980 olarak kaydedildi.

TBB’nin açtığı dava reddedildi

Yatırım yoluyla vatandaşlık düzenlemesi, muhalefetin yanı sıra Türkiye Barolar Birliğinin (TBB) de eleştirilerine konu oldu. TBB, 2022’de düzenlemenin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Danıştay’da dava açtı.

TBB dava dilekçesinde, vatandaşlığın kazanılmasına ilişkin temel şartların Anayasa gereği kanunla düzenlenmesi gerektiğini savundu. Birliğe göre, vatandaşlık gibi kişinin devletle arasındaki hukuki bağı ifade eden bir statünün, yönetmelikle belirlenen parasal yatırım şartlarına bağlanması hukuki dayanaktan yoksundu. Dilekçede ayrıca vatandaşlığın yabancı para cinsinden belirli bir ekonomik değer karşılığında kazanılmasının, vatandaşlık kavramını özünden uzaklaştırdığı ve devletin egemenlik yetkisini zedelediği ileri sürüldü.

Cumhurbaşkanlığı ise Danıştaya sunduğu savunmada, yatırım yoluyla vatandaşlık uygulamasının Türkiye’ye özgü olmadığını belirtti. Savunmada, çeşitli Avrupa ülkelerinde yatırım karşılığında oturum veya vatandaşlık sağlayan programların uygulandığı, dolayısıyla Türkiye’deki düzenlemenin uluslararası uygulamalardan farklı olmadığı savunuldu. Cumhurbaşkanlığı ayrıca Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisinin 2021 tarihli çalışmasına atıfta bulunarak, 2011-2019 döneminde Avrupa Birliği ülkelerinde 132 binden fazla kişinin bu tür programlardan yararlandığını ve programların en az 21,4 milyar euro gelir sağladığının tahmin edildiğini aktardı.

Danıştay 10’uncu Daire, 18 Mayıs 2023’te TBB’nin yürütmenin durdurulması talebini oyçokluğuyla reddetti. TBB’nin itirazını inceleyen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ise 1 Kasım 2023’te başvuruyu dava açma ehliyeti yönünden reddetti.

Danıştay 10’uncu Daire, 11 Eylül 2025’te de düzenlemenin iptali istemini TBB’nin dava açma yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle reddetti. Bu karara yapılan itiraz ise henüz sonuçlanmadı.