Olpak: Rusya ve Orta koridor risk, transit ticaret fırsat

2024 yılı için yol haritasının hazır olduğunu bu rotada daha fazla ticaret, radarımızda yeni ticaret koridorları ve ajandada ise ülke ve bölge bazlı spesifik gayeleri olduğunu dile getiren Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak, bloklaşma ve ticaret duvarları kadar ticaretet koridorlarının da iş dünyası için risk taşıyabileceğine dikkatçekti.

Bir grup gazeteci ile bir araya gelen Olpak, 2024 yılına ilişkin değerlendiremlerde bulunarak, soruları yanıtladı.

Tedarik zincirinin içinde kavram değişiklikleri olduğunu dile getiren Olpak, “Lojistik, artık ulaşılabilirlik olarak önümüzde çıktı. Bir de bu bunun nearshoring ve friendeshoring boyutu söz konusu.Tek kaynağa bağlı kalmak ise rekabette bizim kendi ayağımıza sıktığımız bir risk olarak karşımıza çıktı.
Örneğin çip krizi, ayçiçek yağı krizlerinde biz bunu başımıza gelenler birlikte çok iyi öğrendik ve deneyim ettik” diye konuştu.

AB özelinde takip edilen en çok önemli bahsin AB Yeşil Mutabakatı ile Sınırda Karbon Düzenlemesi olduğunu belirten Olpak, “Dolayısıyla gündemimiz Yeşil Dönüşüm ve Yeşil Ekonomi. Hatta Dünya Bankası’nın gündeminde dahi bu başlıklar ön plandai yüksek sesle konuşuluyor.

Bu hususta işin bir tabiata hürmet boyutu var. Ama temelinde karşımızda yeni bir yeşil ekonomi tanımı var: Buna uymayanlar, sürece adapte olamayanlar yeşil bariyerle karşı karşıya kalacaklar. Dolayısyla Türk iş dünyası olarak en yüksek ihracatı gerçekleştirdiğimiz Avrupa bölgesi özelinde bu yeni sürece hazırlanmamız lazım” dedi.

Dijital dönüşümle birlikte dijital ekonomiyi konuşmak gerektiğini söyleyen Olpak, Dijital Teknolojiler İş Kurulu’nda 10 başka disiplinde çalışan komiteleri olduğu bilgisini verdi.

“İhracatın her yıl 30-40 milyar dolar artması zor görünüyor”

Küresel ticarette talep daralması nedeniyle Türkiye’nin ihracatını her yıl 30-40 milyar dolar artırması zor gözüktüğüne dikkat çeken Olpak, “Dolayısıyla cari açığımızı en fazla hangi bölgelerde veriyorsak, DEİK olarak bu açığı kapatmak üzere oraya yük veren bir ticari diplomasi yaklaşımı içinde olacağız. Örneğin; Rusya ithalatımızda Çin’i geçerek 46 milyar dolarla 1 numaraya oturdu, Tabii bunun münasebeti ise enerji.

Almanya ihracatımızda 1 numara. Irak, Birleşik Krallık ve ABD de en fazla ihracat yaptığımız ülkeler.

Yeni devirde ülkelerin ölçeğine göre İş Konseylerimizdeki üye sayısını şekillendireceğiz. Nitelik ve nicelik istikrarını gözeterek temsil kabiliyetimizi de en üst düzeyde tutmayı sürdüreceğiz. Bu da aktif fliyet ve tesirli olmak kavramları açısından çok önemli bir kriterimiz olacak.
DEİK’te iş dünyamız için son derece çok önemli bir bilgi akışı sağlayan Çalışma Gruplarımız var. Fakat biz bu gruplarımızından daha fazla yararlanılmasını arzu ediyoruz” diye konuştu.

“Ticaret koridorları kıymet kazandı”

Ticaret duvarlarının ve bloklaşmaların yanında artık bir de yeni ticaret koridorlarını konuşuyoruz
Ticaret duvarları iki türlü biçimde öne çıktığına işaret eden Olpak, “Yeşil duvar ya da bloklaşma var her yerde. Bir de ticaret yolları ile koridorlar var. Örneğin Çin’in ve Jenerasyon ve Yol projesi var önümüzde. Orta Koridor değerliyken, Güney koridor ile mesela Süveyş Kanalı kasveti var. İş dünyamız açısından Orta koridoru, AB Yeşil Mutabakatı kadar risk taşıyan bir alan olarak görüyorum.
Çin, Avrupa’ya ürünlerini en kısa sürede göndermek istiyor. Bu süreyi 45 günden 11 güne düşürmüş vaziyettleler.Biz ise buradan 3 gün içinde AB’ye ürün gönderen bir ülke olarak, bu lojistik üstünlüğümüzü kaybetmeden bu bloğa dahil olmalıyız” öngörüsünde bulundu.

Yeni rotalar belli oldu

Ortadoğu ve Körfez ülkelerinin Türkiye için çok önemli olduğunun altını çizen Olpak, yeni rotalar konusunda şu bilgileri verdi:

“Suudi Arabistan’da yüzde 150 ihracat artışımız oldu ama sıfırdan başlayarak yeniden bu noktaya geldik. Ticaret hacmimiz 6 milyar dolara geldi.

Birleşik Ara Emirlikleri ile ise dış ticaretimiz hiç durmadı. Şu an 8,5 milyar dolarlık ihracata ulaştık.
Katar ile zati iyi bir pozisyondayız. Dış ticaret ve finansal manada birlikte yürüyoruz.

BAE özelinde enerji alanında yeniden Türkiye’ye ilgi var ve yeşil projelerle ilgileniyorlar. Yatırım için Türkiye’ye gelmek istiyorlar. Fakat elbette haklı olarak bir arada başlayacakları, startını birlikte vereceğimiz projelere odaklanıyorlar.

Suudi Arabistan, Türk iş dünyasını Saudi 2030 vizyonu için davet ediyor. En büyük sorunları de iş yapacak firma bulamıyorlar. Bundan Ötürü bize bunu açıkça ifade ediyor ve gelin birlikte çalışalım diyorlar.

Eskiden orada iş yapmak için Suudlu ortağınız olması gerekiyordu ama artık önümüzde bu türlü bir mani yok. Türkiye’nin oradaki projelerden önemli bir hisse alma şansı var.

22 Aralık kararları risk oluşturuyor

Rusya tarafında ise ödemeler ve para transferleri konusunda ABD elindeki en büyük kozu kullandı. Bundan Ötürü 22 Aralık kararları önümüzde önemli bir risk oluşturuyor. Bankacılık süreçleri konusunda atılacak adımlar pek çok ülkeyi direkt etkileyecektir.

Eylül ayında ABD’de yaptığımız Türkiye-ABD Yatırım Konferansı’nda bugüne kadar görülmemiş bir ilgi vardı.

ABD’li yatırımcılar ekonomi idaresinin siyasetlerinin sürdürülebilirliğini ve seçim sürecini takip ederek bir karar süreci yaşıyor olabilirler. Bugünden yarına çabucak yatırım gelmesini beklemek da doğru olmaz, bunun elbette bir mühleti olacaktır.”

Gümrük Birliği’nin güncellenmesinin önünde zaman bakımından AB Parlamento seçimleri de bir yavaşlama riski oluşturduğunu aktaran Olpak, Fakat yılın ikinci yarısından itibaren bu bahiste adımlar atılabilecek, bu da elbette zaman kaybı demek. Gönül ister ki seçim öncesinde bile Türkiye’nin beklediği kararlar alınsın ve Gümrük Birliği bir an önce güncellensin” dedi.

“100 milyar dolarlık ABD ile ticaret gayesi için eyalet bazlı çalışma”

Olpak’ın verdiği bilgiye göre, ABD özelinde DEİK olarak 8 eyalet komitemiz ile her eyalette 1 milyar dolar ticaret maksadı var. 100 milyar dolarlık ticaret hacmi amacı için 50 eyaletin olduğu dev bir ülke olan ABD için eyalet bazında çalışma yapılacak.

Asya’da Türk Devletleri Teşkilatı ile yeniden o pazarda güçlenmek için önümüzde bir imkan söz konusu. Bu bölge cari açığımızı azaltmamız için son derece önemli.

Artık hizmet ihracatını da daha fazla konuşmak gerektiğini belirten Olpak, tiransit ticarete ilişkin olarak, “Transit ticaretten de gereğince faydalanmadığımızı düşünüyorum. Bilhassa bizim ülkemize uğramayan transit ticaretten söz ediyorum. Bilhassa emtia ticaretinde sık kullanılan bu ticarette trilyon dolarlardan söz ediyoruz. İsviçre, Hollanda, Singapur ve Dubai buna en iyi örnek ülkeler olara başı çekiyorlar.
Mesela Hollanda diyor ki; gel şirketinin benim ülkemde kur, ben de sana vergi avantajı sunayım.
Dolayısıyla farklı ülkelerin birbirleriyle olan ticaretinin bölgedeki merkez ofislerine Türkiye olarak ev sahipliği yapmalıyız.
Bizde de bürokrasi açısından baktığımızda bununla ilgili bir kanun da çıktı ama biraz eksiklikleri oldu. Mevcut mevzuata göre kurumlar vergisi indirimi getirildi lakin yalnızca İstanbul Finans Merkezi’ndeki firmalar için bu uygulama getirili. Biz de fiziki mekan sınırlaması yapılmasın diye ilgili makamlarımıza fikrimizi belirttik. Asgarî sermaye kaidesi için 250 binde yerine 500 bin dolar sermaye olsun dedik. Yeniden mevzuatta elde edilen gelirin bir onraki beyanname verme devrine kadar ülkeye getirilme kuralı vardı bunun da bilhassa vadeli yapılans atışlar için risk oluşturduğunu belirterek sürecin yapıldığı tarihten itibaren 1 yıl içerisinde ülkemize getirilmesinin daha uygun olacağını ifade ettik” görüşünü paylaştı.

Dünyanın önde gelen kimi müşavirlik firmalarının satın alınması geretiğini ifade eden Olpak,
Müteahhitlerimiz, yurt dışından iş alırken yanlarında partnerlerinden birisi de müşavirlerimiz oluyor. Her şeyi müşavirlik firmaları dizayn ediyor. Buna ilaveten özel bir teşvik düzeneği daha oluşturup, firmalarının dünyada önde gelen kimi müşavirlik firmalarını satın almalarını da sağlamalıyız diye düşünüyorum” dedi.

Olpak, Türk müteahhitlerine, yurt dışındaki projelerinde finansman olarak destek olunması durumunda adım adım çok önemli yükseliş yakalanabileceğini dile getirdi.

“Eximbank bu bahiste 3 tane çok önemli adım attı”

Eximbank’ın çok önemli dayanaklar verdiğini hatırlatan Olpak şu bilgileri paylaştı:

“Yeni ekonomi idaresiyle birlikte günlük 300 milyon TL’ye inen bir reeskont kredisi meblağı vardı. Bu elbette kâfi değildi ve şu an 10 katına çıktı, daha da artırılacak. İhracatçının reeskont oranıyla ilgili önemli badiresi vardı. Sayı olarak yüzde 36 ile ihracaçtı reeskont kredisi kullanabilir duruma geldi. Bu çok öenmli bir destek.
Kasım ayı itibariyle Türk Eximbank yalnızca teminat mektubuyla kredi vermeyi sonlandırdı. Bunun yerine herhangi bir ticari bankanın yaptığı gibi; örneğin bir firma özel bankadan kredi almak için finansallarını götürdüğünde hangi teminat yapısına bakılıyorsa, artık Türk Eximbank da aynı limit kaidelerinde çalışmaya başladı.
İhracatçımız bu fırsatı ve avantajı kesinlikle kullansın, zira bu çok çok önemli bir destek.
Katılım bankacılığı tarafında ise faiz hassasiyeti olan ihracatçılarımızında destek talepleri vardı. Artık bu sürece katılım bankaları da dahil edildi. Bu da ihracatçılarımıza finansman takviyesi bakımından çok önemli bir adımdı.”