EBRD’den Türkiye’ye rekor finansman

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Şubat ayında meydana gelen sarsıntıların akabinde yeniden yapılanma gereksinimlerine yönelik projelerin de tesiriyle 2023 yılında Türkiye’ye 2,48 milyar euroluk rekor bir yatırım yaptı.

Türkiye 2023 yılında EBRD’nin yatırım yaptığı tüm ekonomiler arasında en yüksek yatırım hacmini alan ülke oldu.

EBRD 2022 yılında Türkiye’ye 1,63 milyar euro, 2021 yılında ise 2 milyar euro yatırım yapmıştı.

EBRD, Şubat ayında Türkiye’yi sarsan sarsıntıların akabinde özel bölümünün gelişimini ve yeşil dönüşümünü destekleme konusunda adımlar atmıştı.

EBRD, zelzeleden etkilenen bölge iktisadının toparlanması, yeniden inşası ve yeniden entegrasyonunu desteklemeyi amaçlayan çok yıllı 1,5 milyar euroluk bir yatırım planı açıklamıştı.

Plan, etkilenen işletmeler ve bireyler için yerel ortak bankalar aracılığıyla sunulan 600 milyon euroluk Afet Müdahale Çerçevesi’ne ek olarak, küçük ve orta ölçekli işletmeler için altyapı yatırımları ve özel kesim yardımını de içeriyordu.

EBRD’den yapılan açıklamaya göre zelzele müdahale planının bir modülü olarak bölgedeki şirketlere ve bireylere 800 milyon eurodan fazla kaynak sağlandı.

Bu fonlar, EBRD’nin 2023 yılında Türkiye’ye yaptığı yatırımların yüzde 30’undan fazlasını oluşturdu.

Afet Müdahale Çerçevesi kapsamında İş Bankası, DenizBank, Akbank, QNB Finansbank ve Yapı Kredi aracılığıyla yapılan yaklaşık 400 milyon euroluk finansmana ek olarak, etkilenen bölgedeki diğer çok önemli EBRD yatırımları arasında elektrik dağıtım şirketi Enerjisa Güç’e 100 milyon euroluk, polyester üreticisi SASA Polyester’e 75 milyon euroluk ve enerji şirketi Mav Elektrik’e 25 milyon euroluk kredi sağlandı.

Banka ayrıyeten zelzeleden etkilenen bölgede fliyet gösteren KOBİ’lerin hasarlı binalarını, üretim varlıklarını ve altyapılarını yeniden inşa etmelerine yardımcı olmak maksadıyla bir Yeniden Yapılandırma Yardımı ve Hibe programını da duyurdu. Program Japonya Maliye Bakanlığı’nın mali yardımını de içeriyordu.

EBRD Türkiye Yöneticisi Arvid Tuerkner 2023 yatırımlarıyla ilgili olarak şunları söyledi: “Şubat sarsıntılarının yol açtığı hasarın büyüklüğü göz önüne alındığında 2023 yılı Türkiye ve halkı için çok zorlu bir yıl oldu. EBRD ülkeye olan bağlılığını sürdürdü ve olağan önceliklerini müdafaanın yanı sıra, etkilenen bölgedeki işleri, geçim kaynaklarını ve beşeri sermayeyi müdafaayı amaçlayan kapsamlı bir zelzele müdahale planını uygulamaya koymakta süratli davrandı. Yapılması gereken daha çok şey var ve EBRD önümüzdeki periyotta de yeniden yapılanma uğraşlarına ve Türkiye ekonomisine katkıda bulunmaya hazır.

Yeşil dönüşüm gündemi

Tuerkner, EBRD’n,n Türkiye’deki yeşil ve ekonomik kapsayıcılık teşebbüslerinin de 2023’teki rekor finansmanın temel ögelerinden biri olduğunu belirtti.

Tuerkner, “Bu yıl aynı vakitte ülkedeki yeşil ve toplumsal cinsiyetle ilgili projeler için de çok önemli bir yıl oldu. EBRD, Türkiye’nin daha yeşil, daha dirençli ve daha kapsayıcı bir iktisada doğru seyahatinde kilit bir destekçi oldu ve olmaya devam edecektir” diye konuştu.

EBRD geçen yıl Türkiye’de 48 projeyi finanse etti ve yatırımların yüzde 91’i ülkenin özel dalına, yaklaşık yüzde 58’i ise yeşil iktisada geçişine yönelik oldu. Projelerin yüzde 60’ı toplumsal cinsiyet bileşenleri içeriyordu.

Şirketlere yeşil finansman

Yeşil ve kapsayıcı yatırımlar arasında öne çıkanlardan kimileri, yeşil finansmana erişimi artırmak için ING Türkiye ve ING Leasing’e sağlanan 100 milyon euroluk finansman paketi; yakıt tasarruflu ve düşük karbon emisyonlu ürünlerin üretimini finanse etmeye yardımcı olmak için lastik üreticisi Brisa Bridgestone’a sağlanan 90 milyon euroluk kredi; TürkTraktör’e üretim tesislerinin modernizasyonunu ve daha fazla yeşil yatırımı desteklemek maksadıyla verilen 70 milyon euroluk kredi; Ülker Bisküvi’ye sağlanan sürdürülebilirlik ilişkili 75 milyon euroluk kredi ve Borusan EnBW’ye Hollanda Teşebbüsçü Kalkınma Bankası FMO ile sendikasyon yapısı altında verilen 200 milyon euroluk kredi oldu.

2023 yılında EBRD, Finlandiyalı teknoloji ve hizmet sağlayıcısı Metso Outotec ve Türkiye’deki tedarikçilerini desteklemek için Citi ile birlikte sürdürülebilir bir tedarik zinciri finansman programı da başlattı.

EBRD ayrıyeten Bursa’yı Yeşil Kentler programına dahil ederek belediye iştiraklerini genişletmeye devam etti. Bursa, EBRD programına Türkiye’den katılan beşinci ve toplamda 60. il oldu. Diğer Yeşil Kentler İstanbul ve Gaziantep de 2023 yılında adımlar attı. İstanbul Yeşil İl Eylem Planını başlatırken, Gaziantep de bu planını tamamladı.

EBRD 2023 yılında Türkiye’de, çoğunluğu Küçük İşletmeler Tesir Fonu, İklim Yatırım Fonları ve Türkiye’den olmak üzere 41,5 milyon euroluk bağış fonunu da kullandı.

EBRD, 2009’dan bu yana Türkiye’ye 439 proje kapsamında 19 milyar euro finansman sağladı. Bu yatırımların yüzde 93’ü özel bölüme aktarıldı.