Trump Cumhuriyetçiler arasında neden popüler?

Eski ABD Başkanı Donald Trump, Iowa eyaletinin ön seçimlerindeki ezici zaferinin akabinde 2024 başkanlık seçimi için Cumhuriyetçilerin açık ara önde giden başkan adayı olma pozisyonunu güçlendirdi.

İster sevin ister sevmeyin Trump geri döndü.

Zaferi kendisine diğer tüm adayların kazandığının toplamından daha fazla oy kazandırdı.

Bunun akabinde ilk TV tartışmalarında heyecan yaratan lakin ilgi çekmeyi başaramayan biyoteknoloji teşebbüsçüsü Vivek Ramaswamy yarıştan çekildi ve Trump’a destek verdi.

Eğer Trump adaylığı garantiler ve 5 Kasım’da yapılması planlanan seçimi kazanırsa, çağdaş tarihte ülkeyi yönettikten sonra seçimi kaybeden ve sonra tekrar iktidara dönen ilk ABD başkanı olacak.

Grover Cleveland 1892’de bunu gerçekleştiren son ABD başkanı olmuştu.

ABD’nin 60’ıncı başkanı olma yarışının şimdi ilk günleri olmasına karşın Trump’ın zaferi, Cumhuriyetçiler arasındaki hala tanınan olduğunun bir işareti.

Bunun en önemli sebepleri şu şekilde sıralanıyor:

Ekonomi

Iowa’da bir Trump destekçisi, eski liderin neden yeniden göreve gelmesini istediği sorusuna, “Ekonomiyi tekrar ayağa kaldıracak ve akaryakıt fiyatlarını düşürecek” diye karşılık vermişti.

Ve niyetinde yalnız değil. Trump’ın seçim kampanyasında ekonomi kilit bildirilerden biri.

Trump’ın oğlu Eric Trump, BBC’ye verdiği demeçte babasının döneminde ABD iktisadının tarihin en iyi büyüme, işsizlik ve enflasyon düzeylerine sahip olduğunu söylemişti.

Trump, pandemi öncesinde iktidardayken ABD iktisadının iyi durumda olduğu doğru.

Ancak eski başkan Obama’nın Demokrat idaresinde olduğu benzeri iktisadın çok daha güçlü olduğu ve bu trendi sürdürdüğü periyotlar de yaşanmıştı.

ABD ekonomisi elbette Covid-19 salgınından olumsuz etkilendi.

Başkan Biden’ın görev müddeti boyunca Ukrayna’daki savaş enerji maliyetlerinin yükselmesine neden oldu ve enflasyon 40 yılın en yüksek düzeyine ulaştı; fakat artık çok önemli ölçüde düştü ve ekonomi geçen yıl beklenenden daha güçlü performans gösterdi.

‘Dinamik’ Trump karşısında ‘Uykulu Joe’

Trump destekçisi Billi Blathras, Trump’ı “dinamik bir lider” olarak görüyor:

“İlk döneminde neler yapabildiğini gördük ve bunu geri getirmek istiyoruz. Başkan Biden ile ülkemizin geriye gidişine şahit olduk.

“Trump’ın Beyaz Saray’dayken getirdiği Amerikalıların coşkulu yardımını sahiden istiyoruz.”

Iowa’daki bir destekçisine göre Trump’ın siyasetçiden çok iş adamı ve ünlü biri olarak tanınması da hala kilit bir faktör:

“Bu ülkenin bir diğer siyasetçi tarafından yönetilmeye ihtiyacı yok. Bence en iyi aday bir işi nasıl yöneteceğini bilen biridir”.

Trump’ın karakter özellikleri, pek çok Cumhuriyetçi tarafından, COP26 İklim Zirvesi sırasında kameralar karşısında uyuklarken yakalanan ve kendisini eleştirenlerin ona “Uykulu Joe” ismini verdiği Başkan Biden’ınkiyle tam bir tezat olarak görülüyor.

Ancak geçen yarışta iki kişilik karşı karşıya geldiğinde Biden kazanmıştı.

Göç ve Trump’ın ‘kanını zehirleme’ yorumu

Trump geçen Ekim’de sağcı bir yayına verdiği bir röportajda göçmenler için “ülkemizin kanınını zehirliyor” sözlerini kullanmıştı. Başkan Biden da onu Nazi Almanyası’nı andıran bir reteorik kullanmakla eleştirmişti.

Nazi Almanyası propagandaları alanında çalışan tarihçiler ve uzmanlar BBC’ye Başkan Biden’ın kıyaslamasının gerçekle tam örtüştüğünü söyledi.

Pensylvania Üniversitesi’nden tarihçi Anne Berg, Nazi Almayası’nda bu telaffuzların kullanılmakla kalmayıp eyleme dönüştüğünü belirtiyor.

Ancak CBS kanalı tarafından yapılan bir anket Cumhuriyetçi seçmenlerin Trump’ın yorumlarının arkasında olduğunu buldu.

Ankete katılan Cumhuriyetçi seçmenlerin yüzde 72’si Trump’ın söylediğini bilmeden bu kelamlara katıldığını ifade etti. Trump’a atfedildiğinde oran yüzde 82’ye çıktı.

Genç Amerikalılar’dan güçlü destek

Trump’ın son periyotta genç seçmenler arasında Biden’ın önünde olabileceğine dair işaretler gelmesi kampanyası için sürpriz bir itiş gücü oldu.

Aralık ortasında yayımlanan bir ankete göre 18-29 yaşları arasındaki seçmenler arasında Trump 6 puan ilerdeydi.

2020 seçimlerinde Trump aynı yaş kümesindeki seçmenler arasında Biden’ın 24 puan gerisindeydi.

Değişim, Trump’ın popülerliği kadar Biden’ın genç seçmenlerle bağ kurmakta zorlanması ve İsrail-Hamas savaşını ele alış biçiminin baş karışıklığına neden olmasıyla açıklanabilir.

Ancak, Iowa Cumhuriyetçiler grubunun başındaki Mary Weston BBC’ye, Cumhuriyetçilerin Trump’ın sahnedeki gücünden etkilendiğini söyledi.

23 yaşındaki Weston, lisedeyken Trump’a destek verdiği için insanların kendisiyle dalga geçtiğini lakin, “inandığı şeyin arkasında duran” biri olduğunu düşündüğünü ve bunun genç seçmenleri cezbettiğini söyledi.

Davalar ‘zulüm’ olarak görülüyor

Trump bugüne kadar dört defa suçlu bulundu ve 2024’te de bir dizi duruşmaya katılması gerekecek.

New York’ta hakkında dava açılırken Georgia, Florida, Manhattan ve Washington’da suçlu bulundu.

Hakkında açılan davaların kimilerinde, Trump’ın 2021’deki Kongre Binası Baskını sırasında “başkaldırı ve isyan” suçunu işlediği savıyla, başkanlık yarışından diskalifiye edilmesi isteniyor.

Kıdemli anketör Frank Lance, BBC’ye hakkında süren davaların Trump’ın davasına katkıda bulunduğunu söylüyor:

“Soruşturuluyor değil de zulmediliyor; bir cadı avına kurban olduğu algısını oluşturmasını sağladı.”

Lance her suçlu bulunduğunda Trump’ın oy oranlarını artırdığını söyledi.

Trump’ın Iowa’daki başarısına karşın, eyalette çok farklı fikirlere sahip olanlar da var. Örneğin Judy, “Korkunç biri kesinlikle iğrenç. İnsanların ona neden oy vermek istediğini anlamıyorum” diyor.

Trump’ın Cumhuriyetçi başkan adayı olması için yapması gereken daha çok şey var.

Önümüzdeki hafta New Hampshire ön seçimlerinde eski BM elçisi Nikki Haley’nin meydan okumasıyla karşılaşacak. Anketler bir devirler domine ettiği bölgede oylarının neredeyse tek haneli düzeylere indiğini gösteriyor.

Ancak Iowa’daki ilk imtihanında Cumhuriyetçi adayların yardımını aldıktan sonra yarışın favorisi olarak öne çıkıyor.