BDDK, bankalarca verilen kredilere ilişkin usul ve esasları düzenledi

BDDK tarafından hazırlanan “Bankaların Kredi Süreçlerine İlişkin Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yönetmeliğe göre, bankalarda kredi açma yetkisi esas itibarıyla yönetim şurasına ait olacak. Yönetim kurulu; kredi açma, onay verme ve diğer idarî asıllara ilişkin siyasetleri oluşturmak, bunların uygulanmasını ve izlenmesini sağlamak ve gerekli önlemleri almakla yükümlü olacak. Yönetim kurulu kredi açma yetkisini teşkil edeceği kredi komitesine ya da genel müdürlüğe devredebilecek. Yönetim kurulunca kredi açılmasında ya da yetki periyodunda genel müdürlüğün yazılı önerisi aranacak. Yönetim kurulu, kredi komitesi, genel müdür, genel müdür yardımcısı, genel müdür ya da genel müdür yardımcısının yer aldığı komiteler yetkisinde açılacak krediler için yapılacak tekliflerde, kredi talebinde bulunanların mali analiz ve istihbarat raporlarının ekli olması zarurî olacak.

Bir gerçek ya da hukukî bireye açılacak kredi sonunun tespitinde, yönetim kurulu, en fazla, kredi komitesine özkaynakların yüzde onu, genel müdürlüğe yüzde biri fiyatındaki kredi açma yetkisini devredebilecek. Genel müdürlük kendisine devredilen kredi açma yetkisini diğer üniteleri, bölge müdürlükleri ya da şubeler aracılığıyla da kullanabilecek.

Yönetim kurulunca yetkinin, kredinin meblağı, cinsi, alınacak teminat başta olmak üzere kredi açılmasında mutaden tespiti gereken konuları içerecek şekilde kapsam ve sonlarının açık ve detaylı olarak belirlenmiş ve yazılı biçimde, kredi açılmadan önce devredilmiş olması gerekecek.

Kredi açma yetkisini haiz olanlar, kendileri ile eş ve velâyeti altındaki çocuklarının ya da bunlarla risk grubu oluşturan diğer gerçek ve hükmî şahısların taraf olduğu kredi süreçlerine ilişkin değerlendirme ve karar verme evrelerinde yer alamayacak ve bu hususu yazılı olarak kontrol komitesine bildirecek. Banka genel müdürü ya da yönetim kurulu üyelerinden, sırf bu sıfatları bundan ötürü Kanunun 49 uncu unsurunun ikinci fıkrası uyarınca bankanın dâhil olduğu risk grubu içinde yer alanlar hakkında, bankanın dâhil olduğu risk grubuna kullandırılacak kredilere ilişkin olarak bu fıkra uygulanmayacak.

Bankanın dâhil olduğu risk grubu ve Kanunun 50 nci unsurunun birinci fıkrasında belirtilen bireyler ile yapılan; kredi süreçleri ile hizmet kontratları, mal alım satım süreçleri ve gibi süreçler için değerlendirme, onay ve iş akış süreçleri yönetim kurulunca yazılı olarak belirlenecek. Yönetim kurulunca belirlenecek değerlilik eşiği üzerindeki hizmet kontratları, mal alım-satım süreçleri, kredi süreçleri, kredilerin kayıttan düşülmesi ve gibi süreçler yönetim şurasının ön onayına tabi olarak gerçekleştirilecek. Şura söylediği söz edilen değerlilik eşiğine ilişkin olarak sınır koymaya yetkili olacak. Kredilendirme ve diğer süreçlerde aranan şartların bu süreçlere ilişkin tahsis, ödeme, teminatlandırma dâhil tüm evrelerde piyasa şartlarından farklılık arz etmemesi gerekecek.

Söz konusu şahıslara verilecek krediler ile bunlarla gerçekleştirilecek diğer süreçlere ilişkin karar ve süreçlerde yer alan şahısların çıkar çatışmasını engelleyecek şekilde belirlenmesi gerekecek. Üst yönetim, kredi tahsis ve izleme ünitelerinin bu hususta düzenlenen kurallara ahenk konusunda azami dikkati göstermesine yönelik tüm önlemleri almakla yükümlü olacak.

Bankanın bu madde kapsamındaki süreçlerinin gerekli şekilde tesis edilip edilmediği ile bu süreçlerin izlenmesi ve raporlanması iç kontrol ünitelerince gözden geçirilecek. Tespit edilen aksaklıklar, alınması tavsiye edilen önlemler ile birlikte üst idareye bildirilecek.

Kredi komitesinin oluşumu

Banka yönetim heyetinin, kredilerle ilgili olarak vereceği misyonları yapmak üzere, Kanunun 25 inci unsuruna göre süre hariç genel müdürde aranan kaideleri taşıyan üyeleri ortasından seçeceği en az iki üye ile banka genel müdürü ya da vekilinden oluşan bir kredi komitesi kurulabilecek. Herhangi bir toplantıya katılamayacak kredi komitesi üyesi yerine görev yapmak üzere süre hariç genel müdürde aranan koşulları taşıyan yönetim kurulu üyeleri ortasından iki yedek üye seçilecek. Kredi komitesi üye ve yedeklerinin seçiminde yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte üçünün olumlu oyu aranacak.

Türkiye’de şube açmak suretiyle fliyet gösteren yabancı bankalarda kredi komitesi kurulması halinde, müdürler kurulu aynı vakitte kredi komitesi sorumluluğunu yürütecek.

Kredi komitesi tüm üyelerin iştiraki ile toplanacak. Kredi komitesinin oy birliği ile verdiği kararlar direkt, oy çokluğu ile verdiği kararlar yönetim şurasının onayından sonra uygulanacak. Komite gündemi genel müdür ya da genel müdürün bulunmaması halinde vekili tarafından tespit edilir ve diğer üyelere duyurulacak. Kredi komitesince kredi açılmasında genel müdürlüğün yazılı önerisi aranacak.

Yönetim kurulu, kredi komitesinin fliyetlerini denetlemekle yükümlü olacak. Yönetim kurulu üyelerinden her biri, kredi komitesinden, komitenin fliyetleri hakkında her türlü bilgiyi istemeye ve gerekli göreceği her türlü denetimi yapmaya yetkili olacak.

Kredi komitesi kararları karar defterine kaydedilecek. Kredi komitesi karar defteri, yönetim kurulu karar defterinin tabi olduğu metot ve temele göre tutulacak.

Bankalar, kredileri nedeniyle maruz kalınacak riskleri ölçmek, karşı tarafın malî gücünü düzenli olarak tahlil etmek ve izlemek, gerekli bilgi ve evrakları temin etmek ve bunlara ilişkin asılları belirlemek zorunda olacak.

Bankalarca beş milyon Türk Lirası üzerinde verilecek nakdi ve gayri nakdi krediler için müşterilerden hesap durumu dokümanı alınması zarurî tutuldu.

Konut, taşıt ve diğer tüketici kredilerine ilişkin sınırlamalar

Tüketicilere, konut edinmeleri maksadıyla kullandırılacak kredilerde ve taşıt kredileri hariç konut teminatlı kredilerde, kredi teminat oranının azami sonu, dördüncü fıkra uyarınca belirlenecek. Sınırlamaya mevzu krediler için teminat olarak alınan gayrimenkullerin değerlemesinin Konsey ya da Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilmiş değerleme şirketlerine yaptırılması ve sınırlamada bu kıymetlerin kullanılması zarurî olacak.

Tüketicilere, binek araç edinimi amacıyla kullandırılacak taşıt kredilerinde ve taşıt teminatlı kredilerde ya da yapılacak finansal kiralama süreçlerinde, kredi teminat oranının azami sonu, dördüncü fıkra uyarınca belirlenecek. İkinci el binek araçlarda taşıtın kıymetinin tespitinde kasko bedeli esas alınacak.

Konut edinmeleri ve konut tadilatı kapsamında konutun 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Uygar Kanununun 684 üncü hususunda düzenlenen bütünleyici kesimi niteliğini haiz olacak şekilde mal ya da hizmet alımı amacıyla tüketicilere kullandırılan krediler, konutların finansal kiralama yoluyla tüketicilere kiralanması, diğer gayrimenkul alımı maksatlı krediler, eğitim ve tahsil fiyatının finansmanı maksadıyla kullandırılacak krediler ve kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçların finansmanı gayesiyle direkt ilgili kurum ya da kuruluşun hesabına ödeme yapılmak koşuluyla kullandırılan krediler ile bu kredilerin yeniden yapılandırılması gayesiyle kullandırılan krediler hariç olmak üzere, tüketici kredilerinde ve tüketici kredilerinin yeniden yapılandırılmasında uygulanacak azami vade dördüncü fıkra uyarınca belirlenecek.

Kurul, Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak, bu hususta yer alan sınırlamaları belirlemeye ya da ek sınırlamalar getirmeye yetkili olacak.