Fahrettin Altun: Türkiye bürokrasisi büyük ve güçlü Türkiye için bir imkandır

Cumhuriyet’in 100. Yılı kutlama aktiflikleri kapsamında, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, İstanbul Valiliği ve İstanbul Üniversitesi koordinasyonunda “Nadir Eserler Kütüphanesi Arapça Yazma Eserler Dijital Erişim Lansmanı” ve “Cumhuriyet’in 100. Yılı ve Türk Bürokrasisi Paneli” düzenlendi.

İstanbul Üniversitesi Beyazıt’taki yerleşkesinde düzenlenen programda katılan Altun, burada yaptığı konuşmada, İstanbul Üniversitesi Ender Eserler Kütüphanesi’nde bulunan Arapça yazmaların kataloglama projesinin tamamlanması ve 15 bine yakın nadide yapıtın araştırmacıların kullanımına sunulmuş olmasının tarih yazıcılığı ve ilim dünyası açısından büyük bir hizmet olduğunu söyledi.

Projede yer alan bütün hocaları ve emeği geçen herkesi tebrik eden Altun, Az Eserler Kütüphanesi Arapça Yazma Eserler Katoloğu’nun dijital ortamda erişilebilir hale gelmesinin de ayrıyeten takdiri hak eden bir öteki teşebbüs olduğunu ifade etti.

Altun, Cumhuriyet’in 100. yılının şanla gururla kutlandığını, kutlamaların uyumunun da Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığınca yürütüldüğünü anlatarak, Türkiye Yüzyılı vizyonunu tanıtmak maksadıyla ülkenin ve dünyanın dört bir yanında çok önemli proje ve aktiflikleri hayata geçirdiklerini kaydetti.

Bürokrasi kavramına ve ehemmiyetine değinen Altun, bürokrasinin çoğunlukla nötr bir kavram olarak değil, olumsuz içerikleri öne çıkarılarak kullanılan kavram olduğunu anlattı.

Altun, “Bürokrasi” denildiğinde akla daha çok kırtasiyeciliğin geldiğini ifade ederek, bu durumun yalnızca Türkiye’ye mahsus bir sosyo-politik algı olmadığını ifade edip bu alanda çok önemli yapıtlara imza atan siyaset bilimcilerin telaffuzlarından transferler yaptı.

Modern periyotta negatif bir çağrışımla tebarüz eden bürokrasi kavramının liberallerce, şeffaf ve hesap sorulabilir olarak değerlendirilmediği için eleştirildiğini ifade ederek, “Sosyalist yazarlar ise çoğu kere bürokrasiyi ‘sınıfsal boyun eğdirmenin bir aracı’ olarak etiketlerler. Yeni sağın ideologlarına göre ise ‘bürokrasi’ kendi kendine hizmet eden anlamsız bir yapıdır” diye konuştu.

Altun, bu zıt ve negatif çağrışımların altında yatan temel sebebin, bürokrasinin gerçek yapısı konusundaki derin ihtilaf olduğunu söyledi.

Bugün bürokrasinin pozisyonunu, siyasal gerçekliği ve kültür içindeki yerini anlamak, uluslararası görünümleriyle doğru şekilde karşılaştırabilmek için bürokrasinin ülke topraklarındaki gelişiminin de kısaca değerlendirilmesinde fayda olduğuna dikkati çeken Altun, şöyle konuştu:

‘Bürokratik seçkinler, süreç içinde ‘statükocu güçler’ olarak eleştirildi’

Altun, “devleti kurtarma” refleksinin cumhuriyet kurulduktan sonra yerini toplumu aydınlatma ve dönüştürme misyonuna bıraktığını anlatarak, “Aydınlanmacı ve yer yer jakoben tavır tarihi olarak Türk bürokrasisini tesiri altına almıştır.” dedi.

Kendisini “değişim” ve “modernleşme” talebinin temsilcisi olarak gören bürokratik seçkinlerin süreç içinde “statükocu güçler” olarak eleştirildiğini aktaran Altun, “Çok partili hayata geçiş sonrasında siyaset sahnemiz, adeta bürokratik seçkinlerle siyasi seçkinler arasındaki mücadelenin mekanına dönüştü. Seçimlerle iktidara gelen siyasi seçkinlerin iktidar alanı, darbelerle yeniden kendisine alan bulan bürokratik seçkinler tarafından daraltıldı. Askeri bürokrasi uzun yıllar demokrasimize yönelik bu müdahalelerin şahsen aracı oldu.” tabirlerini kullandı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, 1960’ta başlayan bu vesayetçi sürecin 2000’li yıllara kadar sürdüğünü dile getirerek, “Ne yazık ki bu süreçte yönetenlerle yönetilenler arasındaki aralık açılmış, bürokrasi bir ‘oligarşi’ olarak isimlendirilmeye başlanmıştır. Ne yazık ki çağdaş siyaset tarihimiz boyunca bürokratik oligarşinin siyasetle giriştiği her güç gayreti, ülkemize büyük kayıplar verdirmiştir” değerlendirmesinde bulundu.

‘2000’li yıllar Türk siyasal hayatında dönüm noktası oldu’

Bu noktada 2000’li yılların Türk siyasal hayatında yeni bir periyodun başlangıcı ve dönüm noktası olduğunu vurgulayan Altun, iktidarın geldiği ilk yıllarda, vesayetçi zihniyetin sultasındaki merkezi bürokratik direnç ile karşı karşıya kaldığını belirtti.

Bu yıllardan itibaren Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde, statükocu bürokrasiyle mücadelede olağanüstü bir kararlılık gösterildiğini ifade eden Altun, “Pek tabii vesayetçiler, bu durum karşısında yasal ve seçilmiş iktidarın devlet idaresindeki tesirine karşı tüm imkanlarıyla direnmeye çalıştı. Fakat Sayın Cumhurbaşkanımız bu meydan okumanın üstesinden halkın geniş kesitlerinin yardımını de alarak gelmiştir” dedi.

Altun, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Başbakanlığı devrinden itibaren kamusal alanda bürokratik yapıların, temel hak ve özgürlüklerin kullanılmasına müdahale edemeyeceğini savunduğunu anımsatarak “Dahası, temel hak ve özgürlükler noktasında güven veren açıklamalar ve ıslahatlarla birlikte bürokratik vesayete karşı güçlü bir şekilde karşı koymuştur” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2000 sonrası periyodun ilk yarısında Başbakan olarak verdiği uğraşının, bürokrasiyi, tam da olması gerektiği benzeri “kamu hizmeti aygıtı” durumuna çekme çabası olarak tanımlanabileceğini dile getiren Altun, “Şerif Mardin Hoca’ya referansla söyleyecek olursak, bu mücadele ayrıyeten Türkiye’de merkez-çevre bağlarının de yeniden kurgulanmasına öncülük etti” dedi.

Altun, son 20 yıllık süreçte, yasal ve kurumsal düzenlemelerle toplumun bürokrasiye yönelik algısında da çok önemli bir değişim gerçekleştiğini anlatarak, şunları kaydetti:

‘Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, yönetimsel krizlere son vermiştir’

Bu bağlamda, 24 Haziran 2018 tarihinde hayata geçirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin, Türk siyaset ve bürokrasi tarihinde büyük bir dönüm noktası olduğunu vurgulayan Altun, “Bir tarihi muvaffakiyettir. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, yönetimsel krizlere son vermiştir. Dahası toplumsal ve siyasi kutuplaşmaların azaltılmasında öncü bir rol üstlenmiş, demokrasinin pekiştirilmesine ve bürokratik rasyonelleşmeye katkı sağlamıştır” dedi.

Fahrettin Altun, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde halkın özgür iradesi ve demokratik seçimle göreve getirdiği cumhurbaşkanının telaffuz ve bildirilerinin, bürokrasi kanadında çok süratli şekilde tesirini gösterdiğini söyledi.

Altun, “Siyasi iradeyle çatışmayıp yürütmenin başı olan Cumhurbaşkanı’nın koordinasyonunda çalışan bürokratik yapı, artık vatandaşa hizmet noktasında daha fonksiyonel ve verimli bir yapıya bürünmüştür” sözünü kullandı.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin ayrıyeten, Türkiye’de faal ve hesap verebilir bir bürokratik yapının inşa edilmesine de imkan sağladığını ifade eden Altun, “Türk bürokrasisini daha verimli hale getirmiş ve aktif kontrolün sağlanabilmesi için gerekli olan yapının oluşmasına çok önemli katkılar sunmuştur. Böylece kamu yönetimi, bürokrasi-siyaset ekseninde güçlü bir olağanlaşma ve güzelleşme yaşamıştır” sözlerini kullandı.

“Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi esas itibarıyla siyasetin günlük kısır tartışmalarından sıyrılarak, istiklal, istikrar ve istikbalimiz için büyük bir adımdır” diyen Altun, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile kuvvetler ayrılığının keskin bir şekilde tesis edildiğini, yönetimde süratli karar alma ve uygulama periyodunun başladığını, istikrar ve denetleme sisteminin daha faal bir hale geldiğini anlattı.

Altun, bilhassa seçilmişler ve atanmışlar arasındaki ilginin gözden geçirilerek bürokrasinin siyaset kurumu üzerinde oluşturduğu vesayetin ve kamu bürokrasisinin siyasete müdahalesinin engellenmesinin de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile mümkün olduğunu kaydetti.

‘Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile bürokrasi, Türkiye’nin yarınları önünde artık bir mahzur değildir’

Siyaset Bilimi literatüründe Türkiye benzeri devletlerin bir vakitler “bürokratik devlet” olarak nitelendirildiğini anlatan Altun, Türk bürokrasisi için ise “verimli değil fakat etkin” şeklinde tanımlama yapıldığını aktardı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, konuşmasını şöyle sürdürdü:

Programa, İstanbul Valisi Davut Gül, İstanbul Üniversitesi Rektörü Osman Bülent Zülfikar ve öğretim üyeleri katıldı.