Afrika’da bile düşüşe geçen HIV oranı Türkiye’de artıyor

Türk Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, bir vakitler HIV müspetlik oranının neredeyse yüzde 50’lere ulaştığı Sahra Altı Afrika’da bile Birleşmiş Milletlerin ağır kampanyaları ile vaka sayılarının düşme eğilimine girdiğini, HIV yayılım suratının da düştüğünü, lakin Doğu Avrupa, Rusya ve kimi Asya ülkeleri ile Türkiye’de yükseliş trendinin hala sürdüğünü söyledi. 

1 Aralık Dünya HIV / AIDS Günü nedeniyle açıklamalarda bulunan Türk Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK) Başkanı Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, yürütülen kampanyalar ve bilinçlendirme çalışmalarıyla enfeksiyonun en çok görüldüğü Sahra Altı Afrika’da dahi müspetlik oranının düşme eğilimine girdiğini, lakin Doğu Avrupa, Rusya ve Türkiye’nin de içinde bulunduğu coğrafyada, bilhassa pandemi sonrası süreçte pozitif vaka sayısının artış trendinin sürdüğünü söyledi.

Pandemiyle birlikte HIV /AIDS’e yönelik bilinçlendirme ve mücadele kampanyaları ile buna ayrılan bütçelerin kesintiye uğradığını da vurgulayan Prof. Dr. Yavuz, Türkiye’de 40 bine yakın HIV olumluluğu belirlenmiş birey olduğunu, toplumdaki önyargıların tersine HIV’in yalnızca belli marjinal gruplara mahsus bir enfeksiyon değil, anneden geçişlerle çocuklara dahi bulaşabilen bir hastalık olduğunu kaydetti.

Türkiye’de bin 500’e yakın çocuğun HIV olumluyla takip edildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Yavuz, “1 Aralık, 1988 yılından beri HIV / AIDS’e dikkat çekmek için toplantıların yapıldığı bir gün olarak bedellendiriliyor. Hastalığın ilk defa 1981 yılında tanımlanmasından sonra çok önemli sayıda ölümlere neden oldu. 40 yılda yaklaşık 50 milyon kişi hayatını kaybetti ki, veba salgınları kadar yüksek sayıda insan HIV / AIDS yüzünden öldü” dedi.

“İlaç ve test var ama hadiseleri yakalayamıyoruz”

HIV ile mücadelede son yıllarda bilhassa Afrika’da önemli muvaffakiyetler elde edildiğine değinen Prof. Dr. Yavuz, ülkemizde hala devam eden artış trendinin ise kampanya ve bilinçlendirme çalışmalarındaki yetersizlikle ilgili olduğunu kaydederek, “Biz tesirli ilaçları getirdik evet, hakikaten bütün hastalarımıza geri ödeme kapsamında da ilacı çabucak başlayabiliyoruz. Ama bulaşıcı hastalıkla mücadele, bu hastaları bulmaktan geçiyor. Onları etiketlemeden bu enfeksiyonla mücadele etmek gerekiyor. Toplumsal tedbirlerin, eğitimlerin alınması konusunda geri kalıyoruz. Buraya hem kaynak ayrılması lazım hem de ulusal kampanyalar şeklinde çalışmalar yapmak lazım” diye konuştu.

Gerçek sayılar daha fazla

Türkiye’de 2000’li yıllara kadar yılda 100-200 vaka görülürken, 2010’lardan itibaren bu sayının binleri geçtiğini, 2017’den itibaren de yılda 4 binlere çıktığını vurgulayan Prof. Dr. Yavuz, “Her ne kadar vaka sayılarının şu an yıllık 4 binlerde olduğu değerlendirilse de, toplamda 40 bin kişinin HIV olumluyla yaşadığı ve bunların da bin 500’ü 18 yaş altı çocuk olduğu düşünülüyor. Asıl sayıların bunun 3-4 katı kadar olduğu tahmin ediliyor. Bu artış suratı ile devam ederse, 20-30 yıl sonra çok ağır şartlara neden olabilir ülkemiz açısından” dedi.

“Erken teşhis hayat kurtarır”

HIV enfeksiyonunun hiçbir şekilde belli kümelerle ilişkilendirilmemesi gerektiğini de vurgulayan Prof. Dr. Yavuz, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu hastalık yalnızca şu grup insanlarda görülür, diğerinde görülmez, bu türlü bir şey yok. Bu, bulaşıcı bir hastalık. Çocuklara dahi bulaşabiliyor. Şu an Türkiye’de süratli bir artış olduğunu bütün otoriteler kabul ediyor. Üstelik bu artış, elimizde çok tesirli ilaçlar, teşhis yolları varken ortaya çıkıyor. Bunu kabul etmememiz gerekir. Bir defa ayrımcılık ve etiketlenme korkusu çok büyük mahzur.

Ancak kişi, bu sözünü ettiğim enfeksiyonlarla sağlık bakımına başvurduğu zaman yakalayabiliyorsunuz. Bu türlü olunca ileri evrede tedavi başarısı daha zorlaşıyor. Meğer erken devirde tanıyı koyup tesirli tedaviye başlarsak, bu bireylerin sağ kalım müddeti de olağan insanlardan farklı olmuyor. Yani diyabeti, tansiyonu olan bir hasta nasılsa, o şekilde hayatını tesirli tedavi ile birlikte yürütebiliyor. Diğer çok önemli tarafı da toplumsal boyutu. Ortadaki o 8-10 yıllık saklı kaldığı devirlerde HIV pozitif bireyler enfeksiyonu diğerlerine bulaştırabiliyor. Zira kendisi de bilmiyor esasen. Bundan Ötürü biz aslında bâtın hadiseleri yakalayarak hem hastanın kendi hayatını kurtarmış oluyoruz, hem de diğer insanlara bulaşmasını engelleyerek toplumda enfeksiyonun denetimini sağlayabiliyoruz.”