BM Güvenlik Konseyi Gazze’de ‘acil ve uzatılmış ara verilmesi’ çağrısında bulunan kararı kabul etti

BM Güvenlik Kurulu İsrail-Filistin çatışmalarının başlamasından bu yana ilk kararını kabul ederek, İsrail’in hava ve kara akınları sırasında Filistinli siviller için tırmanan krizi ele almak üzere Gazze’de ‘acil ve genişletilmiş insani duraklama’ davetinde bulundu. İsrail kararı reddetti.

15 üyeli kurulda yapılan oylamada ABD, Birleşik Krallık ve Rusya’nın çekimser kaldığı oylama 12-0 sonuçlandı. ABD ve İngiltere, karar tasarısında Hamas’ın 7 Ekim’de İsrail’e yönelik sürpriz sınır ötesi taarruzlarının kınanmaması, Rusya ise İsrail ve ABD’nin karşı çıktığı insani ateşkes talebinin yer almaması nedeniyle çekimser kaldı. Kurul, Rusya’nın ‘insani ara’ yerine ateşkes sözünün yer almasına yönelik değişiklik teklifini reddetti.

Kararda, Hamas’ın yaklaşık bin 200 kişiyi öldürdüğü ve 240 kişiyi de rehin aldığı 7 Ekim’deki İsrail akınlarından bahsedilmediği belirtilirken İsrail’in Hamas idaresindeki Gazze’ye yönelik hava akınları ve kara harekâtıyla verdiği karşılıktan da söz edilmediği ifade edildi.

Rusya’nın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Vasiliy Nebenzya, bölgedeki vahim insani durum karşısında kurulun harekete geçmesi için yapılan davetler nedeniyle karar tasarısında çekimser kaldığını söyledi. Lakin yaptırımlar ve hatta askeri harekat da dahil olmak üzere eşsiz derecede güçlü araçlara sahip olan kurulun sonunda böylesine zayıf bir çağrıyı kabul etmesini utanç verici olarak nitelendirdi. Rus Büyükelçi, “Eski bir deyişte söylendiği gibi, dağ fare doğurdu” dedi.

ABD Büyükelçisi Linda Thomas-Greenfield, birkaç kurul üyesinin Hamas’ın “barbarca terör saldırısını” kınayamamasından ‘dehşete düştüğünü’ söyledi ve her ülkenin kendini savunma hakkının tasdik edilmemesi sebebiyle kararı eleştirdi. Linda kararın “Hamas sözünün bile geçtiği” ilk karar olduğuna dikkat çekti. Bununla birlikte Thomas-Greenfield kararı “ileriye doğru atılmış bir adım” olarak nitelendirdi ve ABD’nin insani yardımların durdurulması ve rehinelerin serbest bırakılması davetlerini desteklediğini söyledi

İngiltere’nin BM Daimi Temsilcisi Barbara Woodward Filistin halkının çektiği acı ve kaybı anlamanın mümkün olmadığını ifade ederek “Bu karar hayat kurtaracaktır. Daha fazla yoldan yardımın süratli bir şekilde girebilmesi için ortaklaşa hareket etmemiz gerekiyor” dedi. Kararda açık bir şekilde “Hamas’ın terör fliyetlerini” kınanmamasını kederle karşıladıklarını kaydeden Woodward, bu nedenle çekimser oy kullandıklarını aktardı.

Konseydeki Arap temsilcisi Birleşik Arap Emirlikleri Büyükelçisi Lana Nusseibeh, üyelerinin 2016’dan bu yana Filistin topraklarındaki durumla ilgili ilk karar olan tasarıyı desteklediğini söyledi. Nusseibeh, “Zor jeopolitik vakitlerden geçiyoruz ve son bir aydır hepimizi rahatsız eden bir hususta bugün kurulun bir araya gelerek tek bir sesle konuşması bence çok önemli” dedi. Nusseibeh, kararın ‘ilk, çok önemli ve gecikmiş bir adım’ olduğunu ve dünyanın Güvenlik Kurulu’nun kayıtsız olduğu tarafındaki algısını değiştireceğini söyledi.

İsrail’in BM Büyükelçisi Gilad Erdan bir açıklama yaparak kararın “gerçeklikten kopuk ve anlamsız” olduğunu söyledi. Kurulun Hamas’ı kınanmamasını eleştiren Erdan, militanların kasıtlı olarak insani durumun kötüleşmesine izin verdiğini ve böylelikle Birleşmiş Milletler’in İsrail’e Gazze’den çekilmesi için baskı yapacağını iddia etti. Erdan böyle bir şey olmayacağının altını çizerek, “İsrail, Hamas yok edilene ve rehineler iade edilene kadar harekete geçmeye devam edecektir” dedi.

Filistin’in BM Daimi Temsilcisi Riyad Mansur, Güvenlik Kurulu’nun uzun zaman önce ateşkes davetinde bulunması gerektiğini söyleyerek, “Gazze her yerde vefat, yıkım ve tahribat saçıyor. Bu küçük, mütevazı bir karar” dedi.

Oylamadan sonra kurula “İsrail hepimizi terörist olarak görüyor” diyen Mansur, “İsrail yıkım tehdidi altında değil. Filistin’i yok ediyor. Filistin devletini stratejik bir tehdit olarak görüyor. Filistin idaresine her yerde karşıdır” dedi.

Mansur, Filistinlilerin başta ateşkes olmak üzere harekete geçilmesi için Güvenlik Kurulu ve Genel Kurul’a gelmeye devam edeceklerini söyledi.

4 karar tasarısı veto edildi

BM Güvenlik kurulu 7 Ekim’den sonra 4 karar tasarısını veto etti.

İlk olarak Rusya’nın 17 Ekim’de sunduğu ve ‘insani ateşkes’ talep edilen karar tasarısına ABD, İngiltere, Fransa ve Japonya ‘hayır’ oyu kullanmıştı. Bunun akabinde Brezilya’nın ‘çatışmalara ara verilmesini’ talep eden karar tasarısı, 18 Ekim’de ABD tarafından veto edilmişti. Daha sonra 26 Ekim’de ‘ülkelerin yasal müdaf hakkına’ değinen ABD tasarısı Rusya ve Çin tarafından, aynı gün Rusya’nın insani ateşkes daveti içeren eden karar tasarısı da ABD ve İngiltere tarafından veto edilmişti. Karar tasarıları geçmese de 193 üyeli BM Genel Konseyi’nde, 121 ülke Gazze’de insani ateşkes daveti yapılan tasarıya ‘evet’ oyu vermişti.