Stagflasyon nedir?

Stagflasyon sözünün manası, ekonomiyi dikkatle takip eden vatandaşlar tarafından merak edildi. Stagflasyonun yaşandığı bir ülkede iktisattaki işsizlik oranı artarken fiyatların da süratle yükselişe geçtiği söyleniyor. İktisatta sakinlik ile enflasyonun aynı anda görüldüğü bir durum olarak tanımlanan stagflasyonun nedenleri merak ediliyor. Pekala, stagflasyon nedir, neden olur? Stagflasyon olursa ne olur? İşte, stagflasyon ile ilgili ayrıntılar:

Stagflasyon nedir?

Stagflasyon, stagnasyon (durgunluk) ve enflasyonun aynı vakitte görüldüğü durumu ifade eder. İktisatta stagflasyon olduğu periyotlarda piyasa sakindir ve fiyatlar yükseliştedir. Stagflasyon vakitlerinde sakinlik ve fiyat yükselişini işsizlik oranındaki artış takip eder.

1970 yılında İngilizcede stagnation (stagnasyon, gayri safi ulusal hasıla suratının ortalamadan daha düşük bir süratte büyümesi) ile inflation (enflasyon, fiyatlar genel seviyesinin daima ve hissedilir artışı) sözlerinin birleşmesinden türetilmiştir.

Hem Klasik İktisat Teorisi’nde hem de Keynesyen Teori’de stagflasyon, paradoksal bir durumdur (normalde enflasyon ve işsizlik oranı arasında aksi orantı mevcuttur biri düşerken oburu yükselir; lakin stagflasyon ortamında her ikisi de yükselmektedir).

Her iki kuram çerçevesinde açıklanması olanaksızdır. Ekonomilerde enflasyonun ortaya çıkması, toplam talebin toplam arzı aşacak derecede artması sonucudur.

Toplam arz, toplam talepteki artışı karşılayamamaktadır zira iktisatta, istihdam edilerek üretimi artıracak iş gücü kalmamıştır, ekonomi tam istihdamdadır. Meğer sakinlik, istihdamın düşmesidir.

Stagflasyon neden olur?

Sebeplerini net bir biçimde ortaya koymak çok kolay olmamakla birlikte stagflasyon durumları çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir. Stagflasyonun ilk örneklerinden birinin 1970’lerde yaşanan petrol krizi olduğunu düşünen iktisatçılar vardır.

Buna göre, petrol krizinin yaşanması akabinde petrol fiyatlarının petrol ihraç eden ülkeler tarafından arttırıldığı ve bu nedenle stagflasyon yaşandığına dair görüşler mevcuttur. Petrol fiyatlarında yaşanan bu artışın dünya genelinde bir resesyona neden olduğu da bu görüşler ortasındadır. Resesyon ekonomik büyümenin negatif (-) olduğu durumu ifade eder.

Stagflasyon sebepleri şu şekilde sıralanabilir:

Tüketim oranının ve fiyatların artması,

Para arzının üretimden daha fazla olması,

Yanlış maliye ve para siyasetleri uygulanması,

Döviz kurlarındaki istikrarsızlık,

Finansal krizler.

Stagflasyon olursa ne olur?

Ekonomide stagflasyon görülmesi, para piyasalarında birçok olumsuz duruma sebep olur. Ayrıyetenişsizlik oranında artış görülmesinin bir nedeni de oluşan stagflasyon durumudur. İşsizlik oranı arttıkça piyasalardaki fiyatlar da artar. Para piyasalarında sakinlik ve enflasyon durumunun aynı anda gerçekleşmesi ile oluşan stagflasyon sonuçları şu biçimdedir:

İşsizlik oranlarında artış görülür.

Döviz kurunda istikrarsızlık oluşur, bu istikrarsızlığa bağlı olarak türlü spekülatörler çıkar.

Enflasyonda yaşanan artış yatırımların yavaşlamasına neden olur.

Hükûmetler, tüketimi azaltma maksadı ile kimi tedbirler alır.

Geçim materyallerinin fiyatlarında artış görülür.

Maliyetler artar.