Gürkaynak: Bu sefer emeğin sırtına binen bir program hazırlamayalım

’ye konuk olan Bilkent Üniversitesi İktisat Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Refet Gürkaynak, Türkiye’de genel seçim öncesi ve sonrasında uygulanan ekonomi siyasetleri hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Gürkaynak, global ekonomik görünüme ilişkin olarak yaptığı genel değerlendirmede, enflasyonla mücadelede son 1 yılda birçok merkez bankasının ekonomi siyasetinde sıkılaşmaya gittini aktardı. İsviçre’de şu an enflasyonun yüzde 2’nin altına indiğini vurgulayan Gürkaynak, bunun nedeninin İsviçre’nin “sert bir şekilde” bilhassa enerji fiyatlarına fiyat denetimi uygulaması olduğunu belirtti. Enerji fiyatı şokunun toplam enflasyona katkısının çok büyük ama süreksiz bir şok olduğunu söyleyen Gürkaynak, “Enerji fiyatlarının enflasyona olan tesirinin bitmesi için enerji fiyatlarının düşmesi gerekmiyor, tekrar yükselmemesi gerekiyor.” dedi.

Türkiye’de uygulanan ekonomi siyasetleri hakkında değerlendirmelerde bulunan Gürkaynak, para siyaseti üzerinde yapılan değişikliklerin fiyatlar üzerindeki tesirini yaklaşık 1,5 yıl sonra gösterdiğini söyledi. Gürkaynak, sözlerine şöyle devam etti:

“Bu arttan gelen birikimli sıkılaştırmayla, aslında baştan gelmiş olan şokun oldukça bir kısmının süreksiz olmasının etkileşimi şu riski ortaya çıkarıyor: Enflasyon bir taraftan düşüyor, fakat bunu gereğince süratli görmedikleri için merkez bankaları faiz artırmaya devam ediyorlar.

Önceki TCMB Para Siyaseti Kurulu ile yenisi arasında yalnızca başkan değişti. Bir taraftan gelir artırıyoruz bir taraftan harcamayı da artırıyoruz. Öte yandan Merkez Bankası mahcup faiz artırıyor. Gelir tarafında bir seferlik iki sefer MTV toplanır ama harcama tarafı kalıcı olarak düzeltilmezse seneye yeni bir gelir bulunması gerekecek.”

“1980’den bu yana maliyetin sermaye üzerine yıkıldığı dönem olmadı”

Uygulanacak sıkılaşma siyasetinde kaynak ihtiyacı olduğunu belirten Gürkaynak, yeni ekonomi siyaseti hakkında şu tekliflerde bulundu:

“Bir sıkma siyaseti uygulanmalı. Bu sıkma işini yaparken insanların yoksullaşmaya itmemek için kaynak bulmak lazım. Bu kaynak, ya emekten yahut sermayeden çıkacak. 1980’den bu yana sermayeden çıktığı hiç olmadı, mütemadiyen emeğin üstüne yığılan bir şey var. Örgütlü emeğin olmadığı bir ülkede bunu yapmak kolay.

2001’de olduğu benzeri bir kere daha çok pahalı bir stabilizasyon yapma zorunluluğuna geldik. En azından bu sefer şunu yapmamız gerekiyor: O maliyeti bir defa daha ödedikten sonra, her 5-10 yılda bir kendine bu maliyeti ödeten bir ülke haline gelmemeliyiz. Bu sefer emeğin sırtına binen bir program hazırlamayalım. Ben 2001 programının iyi bir program olduğunu düşünüyorum. Fakat o da emeğin sırtına binen bir programdı. Bu sefer bunu yapmayalım.

Çok süratli sermaye girişinin hem kur üzerinde, hem Türkiye’deki kredi hacmi üzerinde, hem de kredi kompozisyonu üzerinde yarattığı tesir çok kuvvetli ve ziyanlı oldu. Bunlara mani olacak bir şekilde bu işi bu sefer yapmak gerektiği çok aşikar. 2002-2006 periyodundan çok önemli bir fark şu: O sırada ortada Türkiye bürokrasisinin çok iyi tasarlamış olduğu bir IMF programı vardı. AK Parti’yi o programı devam ettirmesiyle tanıdık. Makro seviyede iyi bir işti. İyi sonuçlarını da gördük. Fakat, şimdi o denli bir program yok.”