Art Consultancy/Dolmacı: ⁠Sanatta büyüme şu anda seçicilik üzerine kurulu

Art Consultancy Kurucusu ve Sanat Danışmanı Sevil Dolmacı Bloomberg HT’ye konuk oldu.

Sanatın ekonomik, siyasi ve buna bağlı olarak gelişen şartlar gereği bütün dünyada çok değişken bir yapıya sahip olduğunu söyleyen Dolmacı “Ancak Art Basel ve UBS’in yayınladığı global ‘Art Market’ raporuna göre 2026’ya büyümeyle girildi. Ama bu büyüme ne yazık ki homojen bir büyüme değil. Aslında, galeri sanatçı, müzayede ve diğer zincirleri oluşturan kurumlar bazında aynı oranda büyüme gerçekleşmiyor. Şu anda büyüme daha çok seçicilik üzerine kurulu. Büyük mega galeriler ikinci el pazarda yüksek bütçeli işlerin satımına daha fazla ağırlık veriyorlar çünkü hem kâr marjları büyük hem de maliyetler büyümeye başladı. Uluslararası bir sergi getirdiğinizde veya proje geliştirdiğinizde bunların gerçekten hem vergisel anlamda, hem de taşıma gibi diğer kalemlerde maliyetleri yükseldi.

Maliyetler sergilerin satış oranlarıyla karşılaştırıldığında sergileri kârlı bir noktada tutmuyor. Ama ikinci el pazar gelirleri besleyen en büyük etken. Bu tarz satışlarla galeri kendini koruyabilip büyüyebiliyor. Son yıllarda bütün galerilerin ortak sorunu maliyetlerin oldukça yükselmesi.

Son dönemde maliyetlerin yükselmesiyle mega galerilerin model değiştirmesi ve ikinci el pazara yoğunlaşması yani artık alımlar daha kontrollü daha seçici ve müzayedede yer almış eserler üzerine yoğunlaşıyor” değerlendirmesini yaptı.

“Küresel sanat piyasasının hacmi 59,6 milyar dolar”

Dolmacı küresel sanat piyasasının hacminin 59,6 milyar dolar olduğunu belirterek şunları söyledi; “Galeri satışlarının bu payda 34.8 milyar dolarla yer aldığını görüyoruz. Yani müzayedelerden daha öndeler, müzayede satışları 20.7 milyar dolarda kalıyor. Burada coğrafi dağılıma bakarsak en büyük payı Amerika alıyor. Türkiye burada yüzde 1’lik bir durumda. Türkiye’nin coğrafi konumu çok önemli, Doğu ve Batı arasında köprü olması önemli. Türkiye’deki vergiler ve gümrük tarafındaki prosedürler daha iyiye gidip kolaylaşırsa biz de pastadan daha fazla pay alırız. Amerika’dan sonra en büyük pazar Birleşik Krallık, sonrasında Çin ve daha sonra Fransa geliyor. Fransa’da sanat vergisi yüzde 5, İngiltere’de Brexit’ten sonra bu vergiler arttı, o yüzden Fransa İngiltere’nin önüne geçti. Bu arada İtalya’nın da sanatta vergisini yüzde 5’e çekmesi de hatırı sayılı bir şey oldu. Sanatta vergisel anlamda kolaylık sunarsanız çok daha cazip hale gelen bir alan. İşlem hacmine bakarsak 59.6 milyar dolarla çok ciddi bir rakamdan bahsediyoruz”

Dubai pazarında son durum

Dolmacı “Bizim eserlerimiz savaştan dolayı 3 ay Katar’da depolarda kaldı ve sergiyi açamadık. Ama iyi ki de açmadık çünkü maliyetler de buna eklenecekti ve gereken izleyiciyi de getiremeyecektik. Biz orada bu yıl sezonu erken kapatmış olduk. Art Dubai yine de gerçekleşti ama daha küçük bir ölçekte gerçekleşti. Kraliyet ailesi destek verdi ve alımlar yaptı ama bu sanat piyasasını doyurmadı. İnşallah Ekim ayında da “Freeze” ilk defa Abu Dhabi’de fuarını açacak biz de oraya orada olacağız” diye konuştu.

“Fiyatlar çok yüksek değil”

Çağdaş sanatta fiyatlamalar üzerine değerlendirmeler yapan Dolmacı Türkiye bazında, enflasyonun ve dövizin yükselişinin fiyatları etkilediğini ve şimdi ‘alım zamanı’ olduğunu belirterek “Hiçbir sanat yatırımcısı fiyata TL bakmaz, döviz bazında bakar ve öyle hesaplar. Türk resim sanatında bugünkü fiyatlar aslında çok yüksek değil. Bugün bence alım zamanı. Ama misal bir Burhan Doğançay’ın eseri her daim satılır, üstelik satışa çıktığı ilk gün satılır. Bunlar nadir çıkan eserler” ifadesini kullandı.

Türkiye’nin sanat alnında daha rekabetçi olması için galerilerin profesyonelleşmesi gerektiğini vurgulayan Dolmacı şunları söyledi; “Bizim sanatçılarımızın en büyük problemi sürdürülebilir olmamaları. Yurtdışında belli başarılar elde ediyorlar ama arkalarında belli kurumsal güçlü galeriler olmadığı için sürdürülebilir olamıyorlar. Bu da Türk sanatını geriye düşüren bir durum. O yüzden sanatçıların her zaman bir galeriye ihtiyaçları var. Galerilerin de kurumsallaşması lazım ki uluslararası ortamlarda sürdürülebilir bir proje ortaya çıkarabilsinler”