AB’den orman yangınlarına karşı büyük hazırlık

Avrupa Birliği (AB), önümüzdeki yaz yaşanması muhtemel büyük orman yangınlarına karşı kapsamlı bir plan hazırlandığını duyurdu. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa genelinde artan orman yangını riski nedeniyle 14 ülkeden yaklaşık 800 itfaiyecinin Kıbrıs, Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya und Portekiz’deki yüksek riskli bölgelerde konuşlandırılacağını, ayrıca AB filosundan 22 uçak ve 5 helikopterin hızla müdahale amacıyla hazır bulundurulacağını duyurdu.

AB Komisyonu Başkanı, söz konusu planı “icraata dönüşmüş Avrupa dayanışması” olarak nitelerken Avrupa’nın dört bir yanından gelerek görev almaya hazırlanan itfaiyecilerin ortak amacını da “insanları, evleri ve ormanları korumak” diye vurguladı. Orman yangınlarına yönelik bu proje, AB Komisyonu’nun Sivil Koruma Mekanizması aracılığıyla koordine ve finanse ediliyor.

Yapılan resmi açıklamada ayrıca, yangınla mücadele ve müdahaleyi öngören girişime, bir acil durum koordinasyon merkezindeki uzmanların 24 saat kesintisiz destek vereceği ve eşlik edeceği de belirtildi. İlaveten AB’nin, tüm Avrupa ve Güney Akdeniz bölgesinde orman yangınlarına karşı önleme ve müdahale kapasitelerini güçlendirmek amacıyla Kıbrıs’ta yeni bir Avrupa bölgesel itfaiye istasyonu kurmak istediği de ifade edildi.

Geçen yaz yaşanan yıkıcı orman yangınları

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve AB Copernicus İklim Değişikliği Servisi’nin 2025 Avrupa İklim Durumu Raporu’na göre, Avrupa’daki yangınlarda geçen yıl bir milyon hektardan fazla alan yandı. Bu, şimdiye kadarki en yüksek oran olma özelliğine sahip. Genel olarak, iklim değişikliği nedeniyle diğer bölgelerin yanı sıra Güney Avrupa’da da yangın olasılığı ve yanan alan miktarında artış kaydedildi.

Yine riskli ülkelerden Portekiz’de çıkan yangınlar geçen yıl günlerce sürmüş, güçlükle kontrol altına alınabilmiştiFotoğraf: David Oliveira/Anadolu Agency/IMAGO

AB 2026 yazına hazırlık yaparken Dünya Meteoroloji Örgütü ve araştırmacılar, önümüzdeki aylarda “özellikle şiddetli” orman yangınlarının yaşanabileceği konusunda uyarıyor. Londra Imperial College’dan Theodore Keeping, küresel orman yangını sezonunun bu yıl çok erken başladığını ve yakın tarihin en yıkıcı dönemi olabileceğini belirtti. Alman meslektaşı Friederike Otto ise ilerleyen iklim değişikliği ve sonuçlarının ciddi bir endişe kaynağı olduğunu vurguladı.

Theodore Keeping, özellikle güçlü bir El Nino iklim fenomeninin gelişmesi durumunda, yıkıcı yangınlar yaşanması ihtimalinin yakın tarihin en yüksek seviyesine ulaşabileceğine dikkat çekti. Pasifik’teki su yüzeyinin ısınmasıyla rüzgar, hava basıncı ve yağış dengelerini değiştiren El Nino, aşırı hava olayları riskini artırıyor. 2023 ve 2024 yıllarının kayıtlardaki en sıcak yıllar olmasında da El Nino oldukça etkili olmuştu. Meteorologlar, ipuçlarının normalden çok daha güçlü, hatta 30 yıl önceki “Süper” El Nino”  ile kıyaslanabilir olabileceği uyarısında bulunuyor. Alman iklim bilimci Friederike Otto ise asıl endişe edilmesi gerekenin geçici bir doğal fenomen olan El Nino değil, her geçen gün daha da kötüye giden küresel ısınma olduğunu hatırlatıyor.

Son yıllarda Yunanistan’da çıkan orman yangınları büyük kentlere çok yaklaşmış ve bu da büyük tahliye endişesi yaratmıştı. 2025’ten arşiv görüntüsüFotoğraf: Aris Messinis/AFP/Getty Images

Küresel Orman Yangınları Bilgi Sistemi (GWIS) verilerine göre, Ocak ile Mayıs ayının ilk haftası arasında dünya genelinde 163 milyon hektardan fazla alan küle döndü. Bu rakamın kayıtların tutulmaya başlandığı 2012’den bu yana görülen önceki rekorun da yaklaşık yüzde 20 üzerinde olduğu belirtiliyor. Batı Afrika, Sahel bölgesi, Sudan ve Güney Sudan’da şimdiden rekorlar kırılırken Asya’da yanan alanlar 2014’teki önceki rekorun yüzde 40 üzerine çıktı. ABD, Avustralya ve Avrupa’nın çeşitli bölgelerinde de alışılmadık büyüklükte yangınlar kaydedildi.

Yunanistan yangın sezonuna yüksek teknolojiyle hazırlanıyor

Geçtiğimiz yaz yaklaşık 48 bin hektar ormanlık alanı kaybeden Yunanistan, bu yaz yangınlarla mücadele için büyük bir hazırlık içinde. Hükümetin, bu sezon 85 yangın söndürme uçağı ve helikopterinin yanı sıra 18 binden fazla profesyonel ve mevsimlik personeli görevlendireceği duyuruldu.

Yunanistan bu yıl yeni teknolojilere de ağırlık veriyor. Atina ve Mora Yarımadası gibi yüksek riskli bölgelerde yangınları erken tespit edebilmek amacıyla 100’den fazla İHA üssü kurulması planlanıyor. Termal kameralarla donatılan bu İHA’ların aşırı hava koşullarında dahi görev yapabilecek kabiliyette olacağı vurgulandı. Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi (EFFIS) verilerine göre, ülkede 2025 yazında yaklaşık 48 bin hektar orman ve çalılık alan yanmıştı.

Almanya’daki eski veya hala kullanılan askeri talim alanları, zemindeki patlayıcı ve zehirli maddeler nedeniyle en çok korkulan orman yangını bölgeleriFotoğraf: Manuel Genolet/dpa/picture alliance

Almanya’da eski askeri arazilerdeki yangınlar büyük endişe kaynağı

Uzun süren kuraklık periyotlarında, oldukça yeşil bir ülke olan Almanya’da da orman yangını riski artıyor. Federal Teknik Yardım Kurumu (THW) Başkanı Sabine Lackner, iklim değişikliği nedeniyle Almanya’da orman yangınlarının artacağı uyarısını tekrarlayarak, özellikle eski veya hala aktif olan askeri atış ve talim alanlarındaki yangınlara dikkat çekiyor.

Lackner, mühimmat depolanan ya da geçmişte atış talimleri yapılan bölgelerde tehlikenin çok daha yüksek olduğunu vurguluyor ve “Buralarda nerede mühimmat olduğunu bilemediğiniz için güvenle müdahale etmekte zorlanıyoruz” diye belirtiyor. Ayrıca yangının yol açtığı patlamalarla birlikte zararlı maddelerin yayıldığını kaydediyor. Almanya’da geçen yıllarda Jüterbog, Gohrischheide und Meppen’deki eski askeri arazilerdeki büyük yangınlar günlerce sürmüş, patlama ve zehirli maddeler nedeniyle söndürme ve soğutma işlemleri güçlükle yapılabilmişti.

AFP, dpa/ETO,HS