Dünya Sağlık Örgütü’nden hantavirüs açıklaması: Bu bir pandemi başlangıcı değil

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Başkanı Tedros Ghebreyesus, MV Hondius gemisinde şu ana kadar üçü ölüm olmak üzere sekiz vakanın bildirildiğini açıkladı. Vakalardan beşi doğrulandı, üçü ise şüpheli. Örgüt gemideki üç hantavirüs hastasının tahliye edildiğini ve tedavi için Hollanda’ya götürüldüğünü duyurmuştu. Gemide şu ana kadar iki Hollandalı ve bir Alman yolcu hayatını kaybetti. Ölen yolcularda virüs tespit edildi. DSÖ gemide insandan insana hantavirüs bulaşımı olduğuna inanıldığını açıkladı. Gemi işletmecisi Oceanwide Expeditions, tahliye edilen yolculardan ikisinin ciddi semptomlar gösterdiğini belirtti.

Dünya Sağlık Örgütü 7 Mayıs Perşembe günü Cenevre’de konuyla ilgili bir basın toplantısı düzenledi. DSÖ Direktörü Tedros Ghebreyesus, Saint Helena Adası’nda MV Hondius adlı yolcu gemisinden karaya çıkan yolcuların vatandaşı oldukları ülkelerin durumla ilgili bilgilendirildiğini açıkladı. Bu 12 ülke arasında Türkiye de var. Diğer ülkeler Kanada, Danimarka, Almanya, Hollanda, Yeni Zelanda, Saint Kitts ve Nevis, Singapur, İsveç, İsviçre, Birleşik Krallık ve ABD.

Ölen yolcular hakkında neler biliniyor?

Ghebreyesus, ilk iki vakanın, virüsü taşıdığı bilinen fare türünün bulunduğu alanlara yapılan ziyaretleri de içeren bir kuş gözlem gezisi kapsamında Arjantin, Şili ve Uruguay’a seyahat ettiğini söyledi.

Ghebreyesus, önceki salgınlarda insanlar arasındaki bulaşmanın yalnızca “uzun süreli temas” sonucu gerçekleştiğini ve hantavirüs için de bunun geçerli olduğunu söyledi.

Bir kişinin 9 Nisan’da gemide semptomlar geliştirdiğini söyleyen Ghebreyesus, o sırada hantavirüsten şüphelenilmediğini ve bu nedenle numune alınmadığını belirtti.

Bu kişinin eşi, gemi daha sonra St Helena’ya yanaştığında karaya çıktı ve daha sonra Güney Afrika’nın Johannesburg şehrinde hayatını kaybetti.

Ghebreyesus, numunelerin Güney Afrika’da alındığını ve “hantavirüs olduğunu doğrulandığını” söyledi.

DSÖ yetkilileri kuluçka sürelerinin altı haftaya kadar çıkabildiğini, bu nedenle daha fazla vakanın bildirilebileceğini ifade etti, ancak pandemi beklenmediğini de söyledi.

Bunun pandemi olarak sınıflandırılıp sınıflandırılmayacağı sorulduğunda, DSÖ’den Abdirahman Sheikh Mahamud, şu anda “kapalı bir alanda yakın temasta bulunan bir gruptan” söz edildiğini belirtti.

“Üye devletlerimizin sahip olduğu deneyim ve aldıkları önlemlerle büyük bir salgın beklemiyoruz. Bunun devam eden bir bulaş zincirine yol açacağına inanmıyoruz” dedi.

DSÖ’den Maria Van Kerkhove’a da bu salgın ile Covid-19 pandemisinin ilk günleri arasındaki fark soruldu.

Kerkhove, “Burada açık ve net olmak istiyorum. Bu SARS-CoV-2 değil. Bu Covid pandemisinin başlangıcı gibi değil. Bu, bir gemide gördüğümüz bir salgın” dedi

MV Hondius gemisi

Gemi Kanarya Adaları’na gidiyor

146 kişinin bulunduğu gemi tahliyelerden sonra İspanya’ya bağlı özerk bir topluluk olan Kanarya Adaları’na doğru üç günlük bir yolculuğa başlamıştı.

Ghebreyesus basın toplantısında İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’e “cömertliği, dayanışması ve ahlaki görevini yerine getirmesi” nedeniyle de teşekkür etti.

İspanya Sağlık Bakanı Mónica García, gemide kalanların hiçbirinde semptom olmadığını söyledi.

García, gemideki herkesin Tenerife’ye vardıklarında tıbbi değerlendirmeden geçeceğini ve seyahat edebilecek durumda olanların ülkelerine geri gönderileceğini de sözlerine ekledi.

Gemideki İspanyollar ise karantina altına alınmak üzere Madrid’deki bir askeri hastaneye gönderilecek.

García, tahliyenin Kanarya Adaları vatandaşlarıyla “teması önleyeceğini” ve gemi Tenerife’ye vardığında yerel halk için “hiçbir risk” oluşturmayacağını belirtti.

Oceanwide Expeditions şirketi tahliye edilenlerden birinin, 2 Mayıs’ta gemide ölen Alman bir kadınla “yakından ilişkili” olduğunu söyledi.

Hantavirüs genelde kemirgenlerden yayılıyor, ancak sağlık uzmanları gemide yakın temas halinde olan insanlar arasında bulaşmış olabileceğine inanıyor.

Gemideki diğer kişilerin virüse yakalanıp yakalanmadığını doğrulamak için testler devam ediyor.

Hantavirüs salgını endişesiyle gemi yanaşacak liman bulmakta zorlanıyordu.

İspanya hükümetinin onay vermesine karşın, Kanarya Adaları lideri Fernando Clavijo, geminin adalara yanaşmasına izin verme yönündeki hükümet kararını reddettiklerini söyledi.

Clavijo, bir radyo röportajında, “Bu geminin Kanarya Adaları’na girmesine izin veremem” dedi.

“Bu karar herhangi bir teknik kritere dayanmıyor ve bize yeterli bilgi de verilmedi” diye ekledi.

Gemideki Türk vatandaşlarıyla ilgiliyse henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Ancak YouTube yayıncısı Ruhi Çenet ve kuş gözlemcisi, rehber ve fotoğrafçı Emin Yoğurtçuoğlu, gemide olduklarını sosyal medya hesaplarından duyurdu.

Çenet bir videoyu yayınlayarak, ilk ölüm vakasından sonra gemiden ayrıldığını anlattı. Öte yandan ilk ölüm sonrasında gemideki yetkililerin “bulaşıcı ve tehlike arz eden bir durum olmadığı” duyurusu yaptığını da aktardı.

Halen gemide bulunduğunu duyuran Emin Yoğurtçuoğlu ise yayınladığı videolarda, karantinada olmadıklarını, panik yaşanmadığını anlattı.

Yoğurtçuoğlu, gemideki durumun çözüme kavuşması için tüm yolcuların beklediğini dile getirdi.

Gemi 1 Nisan’da Arjantin’den demir almıştı.

Arjantin’den üç hafta önce yolculuğa başlayan gemi Antarktika, Falkland Adaları, Tristan, St. Helena, Ascension ve Yeşil Burun Adaları’ndan geçtikten sonra Kanarya Adaları’na gitmeyi hedefliyordu.

BBC’ye konuşan Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden bulaşıcı hastalıklar uzmanı Prof. Sanjaya Senanayake, Güney Amerika’daki virüs varyantının ciğerde sıvı birikmesi semptomuna yol açtığını ve vakaların yaklaşık %45’inin hayatını kaybettiğini söyledi.

Senanayake, “İnsanlar genelde çok hastalanır ve birkaç gün içinde hayatını kaybedebilir” dedi.

BBC’ye konuşan mikrobiyolog Siouxsie Wiles ise bu virüsün kuluçka süresinin sekiz haftaya kadar çıkabildiğini ve bu yüzden önümüzdeki günlerde daha fazla vakayla karşılaşılabileceğini söyledi.

107 metre uzunluğundaki gemide 80 kabin bulunuyor. Geminin kapasitesi ise 170 yolcu, 57 mürettebat, 13 rehber ve bir doktordan oluşan 241 kişi.

Geminin içindeki oturma alanlarından

Hantavirüs nedir?

Hantavirüs genellikle kemirgenler tarafından taşınan ve dışkılarından havaya karışarak insan ciğerlerine giren bir virüs türü.

Mikrobiyolog Siouxsie Wiles, hastalığın gemide yiyeceklerden de bulaşmış olabileceğini söylüyor.

Bu virüs iki ciddi rahatsızlığa yol açabiliyor.

Bunlardan biri Hantavirüs Akciğer Sendromu (HPS). Bu genellikle yorgunluk, ateş ve kas ağrılarıyla başlıyor ve sonrasında baş ağrısı, baş dönmesi, üşüme ve karın ağrısıyla devam ediyor.

Bu süreçte solunum sorunları yaşamaya başlayan kişilerin %38’i hayatını kaybediyor.

İkinci hastalık ise Kanamalı Ateşli Böbrek Sendromu (HFRS).

Daha ciddi sonuçları olabilen bu hastalık iç kanama ve akut böbrek yetmezliğine yol açabiliyor.

Kaç kişide görülüyor?

ABD Sağlık Bakanlığı’na göre dünya genelinde her yıl 150 bin HRFS vakası görülüyor.

Bunların büyük bir kısmı Avrupa ve Asya’da, yarısı da tek başına Çin’de ortaya çıkıyor.

Prof. Sanjaya Senanayake, Güney Amerika’da görülen hantavirüs varyantının insandan insana bulaşmasının kolay olmadığını söylüyor.

Senanayake “Arjantin’den demir aldıkları için akla gelen ilk hastalık bu fakat gemideki tüm hastaların aynı virüsten mi hastalandığından emin olmak için testler yapılması lazım” diyor.

Şubat 2025’te Oscarlı aktör Gene Hackman ve eşi Betsy Arakawa’nın evlerinde ölü bulunmasının ardından yapılan incelemede, Arakawa’nın hantavirüsle ilişkilendirilen bir solunum rahatsızlığı nedeniyle hayatını kaybettiği anlaşılmıştı.

Gene Hackman: Alzheimer hastası aktör yalnız geçirdiği son günlerinde neler yaşamış olabilir?
Polis Arakawa’nın son günlerinde internette grip ve koronavirüs semptomlarına dair araştırmalar yaptığını tespit etmişti.

Çiftin evlerinin yakınlarında da kemirgen yuvaları bulunmuştu.

Nasıl tedavi ediliyor?

Hantavirüsün bir tedavisi yok.

BBC’ye konuşan Kanada Ulusal Mikrobiyoloji Laboratuvarı Özel Patojenler Şefi David Safronetz, hastalığın tedavisi için herhangi bir antiviral ilaç veya aşı bulunmadığını söylüyor.

Safronetz bu nedenle hantavirüs hastalarına uygulanan ana tedavinin destekleyici tedaviler olduğunu, hastalar ne kadar erkenden teşhis edilip uygun bir hastaneye götürülürse o kadar iyi olduğunu belirtiyor.

ABD Sağlık Bakanlığı’na göre bu destekleyici tedaviler arasında oksijen terapisi, solunum desteği, antiviral ilaçlar ve diyaliz yer alabiliyor.

Ağır durumdaki hastaların entübe edilmesi gerekebiliyor.