Putin’e desteğin azalması Rusya’yı nasıl etkileyebilir?

Rusya’da yapılan son anketler, halkın Devlet Başkanı Vladimir Putin’e duyduğu güvenin azaldığını ortaya koydu.

Bir ankete göre, Rusların yaklaşık dörtte biri (yüzde 24) Putin’e güvenmiyor. Bu sonuç, 13-19 Nisan tarihleri arasında devlet destekli Tüm Rusya Kamuoyu Araştırma Merkezi (WZIOM) tarafından yapılan çalışmaya dayanıyor.

Buna göre, Putin’in görev performansına verilen destek 1 puan azalarak yüzde 65,6’ya, kendisine duyulan güven ise yüzde 71’e geriledi.

Rusya’nın 2022 yılında Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinin başında halkın yüzde 71’i Putin’in görev performansını destekliyor, yüzde 86’sı da kendisine güven duyuyordu.

Anket sonuçları, Putin’e destek oranlarının üst üste yedi haftadır düştüğüne işaret ediyor. Aynı zamanda hükümete ve Başbakan Mihail Mişustin’e verilen destek de azalıyor. Buna karşın iktidar partisi Birleşik Rusya için destek hafif bir artış eğilimi gösteriyor.

Çelişkili anket sonuçları

Başka bir devlet kurumu olan Kamuoyu Vakfı verilerine göre ise Rusların Putin’e bakışında kötüleşme yok. Bu verilere göre destek oranı yaklaşık yüzde 76, güven oranı ise yüzde 74 seviyesinde.

Letonya’nın başkenti Riga merkezli Rus sürgün medyası Meduza, hükümete yakın bir medya kaynağına dayanarak, Kremlin yönetiminin medya kuruluşlarına ya Kamuoyu Vakfı verilerini kullanmalarını ya da anketler hakkında hiç haber yapmamalarını tavsiye ettiğini aktardı.

Siyaset bilimci Abbas Gallyamov ise Putin’in gerçek destek oranlarının açıklanan rakamlardan daha düşük olabileceği görüşünde. DW’ye konuşan Gallyamov, WZIOM anketlerinde soruların Putin’in adının açıkça zikredilmesiyle sorulduğunu, Rusya’daki baskı ve devlet propagandası nedeniyle bunun katılımcılar üzerinde psikolojik etki yaratmış olabileceğini belirtiyor.

Abbas Gallyamov, Putin’e halkın verdiği desteğin daha da az olabileceği görüşündeFotoğraf: DW

Gallyamov, ankette “Önemli devlet sorunlarının çözümünü hangi siyasetçiye emanet edersiniz?” sorusuna verilen yanıtlara dikkat çekiyor. Buna göre Rusların üçte ikisi bu görevi Putin’e vermek istemiyor. Oysa Putin’in en yüksek destek gördüğü 2015 yılında bu soruya katılımcıların yüzde 70’inden fazlası Putin yanıtını vermişti.

Gallyamov, Kremlin’de kimsenin Putin’e düşük destek oranlarını açıkça söylemeye cesaret edemeyeceğini belirtiyor. Ona göre Putin bu eğilimin farkında olsa bile “yine de yoluna devam eder,” çünkü siyasi tarzı bu yönde.

“Savaş artık uyuşturucu etkisini kaybetti”

Siyaset bilimci Dmitri Oreşkin, otoriter bir rejimde yapılan anketlerle özgür toplumlarda yapılan anketlerin karşılaştırılamayacağını vurguluyor.

Buna rağmen Rusya’da genel bir düşüş eğilimi gördüğünü belirtiyor ve Levada Merkezi verilerine işaret ediyor. Devletten bağımsız olduğu kabul edilen ve 2016’dan beri “yabancı ajan” olarak sınıflandırılan kurumun verilerine göre 2025’te Rusların yaklaşık yüzde 75’i ülkenin doğru yönde ilerlediğini düşünürken, bugün bu oran yaklaşık yüzde 60’a gerilemiş durumda.

Oreşkin’e göre bu düşüş, Ukrayna savaşının toplumdaki algısının değişmesiyle ilgili. Oreşkin önceden savaş halkı mobilize ettiğini, insanların devletin arkasında toplandığını aktarıyor. Ancak şimdi, “Savaşın Putin için bir tür uyuşturucu işlevini kaybettiğini” belirten Oreşkin, bunun son 25 yılda ilk kez yaşandığına dikkat çekiyor.

Uzmanlara göre artık sosyal ve ekonomik sorunlar ön plana çıkıyor. Savaş yorgunluğu artarken bu durum toplumda memnuniyetsizlik ve destek kaybı olarak yansıyor.

Rejim “yumuşama” sürecine mi girecek?

Son dönemde bazı medya organlarında Kremlin’in düşen destek oranları karşısında kısmi bir “yumuşama politikası” izleyebileceği yönünde spekülasyonlar yer aldı. Buna internet kısıtlamalarının gevşetilmesi, örneğin Telegram üzerindeki engellerin kaldırılması da dahil.

Ancak Putin’in son konuşması bu ihtimalin zayıf olduğunu gösteriyor. Putin, büyük şehirlerde internet kesintilerinin terör saldırılarını önlemek amacıyla uygulandığını söyledi. Yetkililerin bu tür önlemleri kamuoyuna duyurabileceğini belirten Putin, fazla bilgi paylaşımının operasyonları zorlaştırabileceğini savundu.

Siyaset bilimciler ne bekliyor?

Gallyamov’a göre Putin’in popülaritesindeki düşüş, rejimin giderek daha fazla güvenlik güçlerine dayanmasına yol açabilir. Bu da iç istikrarsızlık riskini artırır. Güvenlik kurumlarının liderleri kendilerini bağımsız siyasi aktörler olarak görmeye başlarsa, güç dengelerini değiştirmeye hatta bir darbe girişimine yönelebilirler.

Siyaset bilimci Dmitri Oreşkin’e göre Putin’e desteğin düşmesinde, halkın Ukrayna savaşına yönelik algısının değişmesi etkili olduFotoğraf: DW

Oreşkin ise devletin kısa vadede hâlâ istikrarlı olduğunu, ancak uzun vadede “iyileşme beklenmediğini” vurguluyor. Yeni krizlerin mevcut olumsuz eğilimi daha da derinleştirebileceğini belirtiyor.

Devam eden savaş nedeniyle sosyal ve ekonomik sorunların yeniden ön plana çıktığına dikkat çekiliyor. Sağlık sisteminden halkın gelecek beklentilerine kadar birçok alanda sıkıntılar artıyor.

Devlet Başkanı Putin de bir ekonomi toplantısında durumun kötüleştiğini kabul etti. Oreşkin, “Bu rejimin yarın ya da öbür gün çökeceği anlamına gelmez” diyor ve ekliyor:

“Yıllarca ayakta kalabilir ve savaş sürdürebilir. Ancak kesin olan şu: Bu rejimin bir geleceği yok.”