Kadınlar için iş güvenliği: Uygun iş kıyafeti neden önemli?

Jennifer Herb, her türlü hava koşulunda raylar boyunca sık sık görev yapıyor. Alman Demiryolları Deutsche Bahn’ın (DB) iştiraki DB Cargo’da manevra görevlisi olarak çalışan Herb, frenleri kontrol ediyor, yürüyen aksamı inceliyor, yük vagonlarını bağlıyor ve ayırıyor. İş kıyafetinin tüm bu hareketlere uyum sağlaması gerekiyor: Eğilmek, tırmanmak, dönmek ve engebeli zeminde kilometrelerce yürümek.

Ayrıca gece ve gündüz iyi görünür olması, kar, rüzgâr, güneş ve yağmura karşı koruma sağlaması gerekiyor.

Herb, parlak turuncu renkte, reflektör şeritli, yüksek esneklik oranına sahip, bele oturan bir uyarı ceketi ve pantolon giyiyor. Manevra görevlisi, iş kıyafeti üreticisi Bierbaum-Proenen’in (BP) blogunda, “Bu kıyafet bana karşı dostça davranıyor, adeta bir iş arkadaşı gibi” diyor.

Eskiden yüksek görünürlüklü koruyucu kıyafetler daha sert ve ağırdı. Özellikle de küçük beden erkek kıyafeti giymek zorunda kalan kadın çalışanlar için.

Uygun olmayan kıyafet iş kazasına yol açabiliyor

Bu kıyafetlerin çoğunun kalça kısmı dar oluyordu. Ceket açık kalıyordu. Fazla uzun kollar kıvrılmak zorunda kalıyordu. Kadınlar göğüs ceplerine alet koymayı tercih etmiyordu. Pantolonlar uyluklarda sıkıyor ya da belde bol duruyordu. Erkekler için üretilen güvenlik ayakkabıları da daha dar kadın ayaklarına çoğu zaman uymuyordu.

İngiltere Kadın Mühendisler Derneği’nin (Women’s Engineering Society – WES) 2010 tarihli araştırmasına göre, katılımcıların yarısından fazlası kişisel koruyucu ekipmanlarının kendilerini korumadığını, aksine işlerini zorlaştırdığını belirtti.

Bu durum dikkat dağınıklığına yol açıyor, hatalara neden olabiliyor ve en kötü ihtimalle iş kazalarıyla sonuçlanabiliyor. 

Erkek ve kadın iş kıyafetlerindeki kalıp ve tasarım farkı hemen göze çarpıyorFotoğraf: Matilda Jordanova-Duda

Kadınlar için özel üretim

Larissa Zeichhardt, kız kardeşiyle birlikte ray hattı bölgesinde yüksek gerilim kabloları döşeme alanında uzmanlaşmış LAT Fernmelde-Montagen und Tiefbau GmbH şirketini yönetiyor. Kardeşler, aile şirketini yaklaşık on yıl önce devraldı.

Elektrik mühendisi Zeichhardt, o dönemde standart olan erkek koruyucu kıyafetleriyle şantiyeleri denetlemek zorunda olduğunu anlatıyor:

“Bu yalnızca görüntü olarak kötü değildi, aynı zamanda kullanışsızdı. Sürekli üşüyordum ve güvenli değildi, çünkü sürekli bir yerlere takılıyordum. Örneğin tünellerde çalışırken tren geldiğinde ve ceket duvara takıldığı için zamanında tünel sığınağına ulaşamazsanız bu hayati tehlikeye neden olabilir.”

Bu nedenle şirket yöneticisi hem kendisi hem de kadın çalışanları için kadın kalıbında kıyafet aradı ve Köln merkezli Bierbaum-Proenen şirketinde buldu. Bunu “bir özgürleşme” olarak hatırlıyor.

İş kıyafeti rahat olmalı

Heike Altenhofen, Bierbaum-Proenen’de iş kıyafetleri ürün müdürü olarak görev yapıyor. 1788 yılında kurulan şirket yedi kuşaktır aile tarafından yönetiliyor ve 19’uncu yüzyılın sonundan bu yana iş kıyafeti üretiyor.

Altenhofen, “Kadın kalıpları sağlık sektörü için zaten her zaman vardı” diyor. Çünkü kadın çalışanların çoğu bu alanda görev yapıyordu.

Erkek egemen sektörlerde ise kadınlar uzun süre uygun iş kıyafeti eksikliğini ses çıkarmadan kabullendi. Çünkü piyasada yalnızca erkeklere yönelik seçenekler vardı, kadınlar da başka türlüsünü bilmiyordu:

“Ayrıca geçmişte iş kıyafetinin bugünkü kadar önemi yoktu: Giyiliyordu, çünkü giyilmesi gerekiyordu.”

Bugün ise kullanıcıların en az boş zamanlarında giydikleri outdoor kıyafetler kadar rahat hissetmek istediğini söylüyor. Sonuçta insanlar bu kıyafetlerle haftada 40 saate kadar vakit geçiriyor. 

Kadınlar uzun zamandır sağlık sektöründe çalıştığı için onlara uygun iş kıyafetlerı mevcutFotoğraf: Sina Schuldt/dpa/picture alliance

Bazen küçük ayrıntılar belirleyici oluyor

Köln merkezli üretici, Deutsche Bahn ile yaklaşık 15 yıl önce başlayan iş birliği sayesinde yüksek görünürlüklü koruyucu kıyafetleri kadın anatomisine uygun hale getirmeye başladı.

Altenhofen, “Kadınlar bize bazen erkek kıyafetleri içinde ciddiye alınmadıklarını söyledi” diyor.

DB’de çalışan kadın mühendisler ve manevra görevlileri fikir verdi, tasarımları denedi.

Göğüs pensi, çift yönlü fermuar ya da pantolon belinin arka kısmındaki lastik bant: Farkı oluşturan, çoğu zaman küçük ayrıntılar oluyor.

Ürün müdürü, “Müşterilerimiz bize, erkek kıyafetleri gibi görünmesini istediklerini söylüyor. Aynı malzemeleri kullanıyoruz” bilgisini veriyor.

Kişisel koruyucu ekipman, ilgili iş yerinin gerekliliklerini karşılamak zorunda: Görünürlük, hareket özgürlüğü, sıcaklık ve nem dengesi, dayanıklılık, alev koruması ve benzeri özellikler.

Bierbaum-Proenen bugün inşaat, kimya, enerji, ulaşım ve atık yönetimi sektörlerindeki şirketler için üretim yapıyor.

Bu alanlarda kadın sayısı hâlâ nispeten az. Altenhofen’e göre erkek modellerinin aksine kadın kalıplarının tamamı stokta üretilmiyor:

“Ama tasarlanıyor ve test enstitülerince sertifikalandırılıyor. Bu nedenle sunabiliyoruz.”

Bundan elde edilen cironun büyük olmadığını söylüyor. Ancak müşteri memnuniyeti için ürün yelpazesinde bulunmasının önemli olduğunu vurguluyor:

“Orada çalışan yalnızca bir kadın bile olsa, onun da uygun kıyafet giymesi gerekir.” 

Kişisel koruyucu ekipman ürün müdürü Heike Altenhofen, kadınlara özel iş kıyafetleri tasarlayıp üretiyorFotoğraf: Matilda Jordanova-Duda

Kadın iş kıyafeti işverenin imajını güçlendiriyor

Ürün müdürüne göre bazı şirketler artık ihalelerinde kadın kıyafeti seçeneği de talep ediyor:

“Bu nedenle bazı projeleri kazandık.”

Toplumsal cinsiyete uygun iş kıyafetlerine dikkat eden işverenler imajlarını güçlendiriyor. Altenhofen’e göre bu durum meslekle ve işverenle özdeşleşmeye büyük katkı sağlıyor. Özellikle büyük şirketler ve çoğu zaman işçi temsilcilikleri buna dikkat ediyor.

LAT Fernmelde-Montagen und Tiefbau GmbH’nin yöneticisi Zeichhardt, şık ve rahat iş kıyafetlerinin, şirketlerinin sektörde alışılmışın üzerinde sayıda genç kadından başvuru almasının nedenlerinden biri olduğuna inanıyor.

Influencer ve çatı ustası Sina Klein da kadınları zanaat sektörüne çekebilmek için “düzgün oturan” ve çekici iş kıyafetlerinin gerekli olduğunu belirtiyor. 

Kadın iş kıyafeti ayırt edici özellik haline geliyor

Danimarkalı iş kıyafeti üreticisi Fristads’ın ürün direktörü Lena Hojland, Bausicherheit adlı uzmanlık portalına verdiği demeçte, “Yalnızca rahat olduğu için isteyerek giyilen koruyucu kıyafet gerçekten koruma sağlayabilir” diyor ve ekliyor: “Hantal kıyafetler, riskli çalışma alanlarında bile sık sık çıkarılıyor.”

Kadınlara özel iş kıyafeti konusu giderek daha görünür hale geliyor. Artık Mascot, Kübler, Carhartt, Fristads ve Diadora gibi bazı üreticilerin kadınlara yönelik ürün yelpazeleri bulunuyor.

Hojland, “Birçok büyük müşteri tüm çalışanları için tek elden bir iş kıyafeti çözümü istiyor. Kadın oranı yalnızca yüzde 10 olsa bile” diyor ve şu önemli hatırlatmayı yapıyor:

“Burada cinsiyetler arası çözüm sunamayanlar çoğu zaman projenin dışında kalıyor.”