Petrol fiyatlarında çifte baskı: OPEC+ kararı ve Trump’ın tarifeleri

OPEC+, 2024 yılı içinde global petrol talebi projeksiyonlarını dört kere aşağı istikametli revize etmişti. 2025 yılı için günlük talep artışı beklentisi, 1,8 milyon varilden 1,5 milyon varile düşürülmüş durumda. Bu da kümenin uzun vadede daha temkinli bir görünüm benimsediğini gösteriyor. Mayıs ayındaki arz artışı kararı, bu bağlamda “talep ekseninden çok arz alanını koruma” stratejisine işaret ediyor.

ABD üreticileri baskı altında: Maliyetler vs. fiyatlar

OPEC+ neden daha düşük fiyatları göze alıyor? Yanıt, Dallas Fed’in 12-20 Mart 2025 tarihleri arasında gerçekleştirdiği enerji anketinde yatıyor. Ankete göre, ABD’li üreticilerin yeni bir kuyuyu kârlı şekilde açabilmeleri için ortalama 63 dolar/varil fiyatına muhtaçlıkları var.

Bölgelere göre kârlı üretim eşikleri şöyle:

Midland: 61 dolarEagle Ford: 62 dolarDelaware: 62 dolarDiğer bölgeler: 66 dolar

WTI vadeli süreçler eğrisine bakıldığında ise, fiyatlar Ekim ayından itibaren 65 doların altında işlem görüyor. 2026 ortasında 62 dolara, 2028 başında ise 61 dolar düzeyine kadar gerilemesi öngörülüyor.

Bu düzeyler, yüksek maliyetli alanlarda yatırım iştahını azaltabilir. Şayet fiyatlar 61-62 dolar bandına yerleşirse, yalnızca en verimli alanlar rekabetçi kalacak. ABD’deki üreticiler, arz planlarını aşağı çekebilir. Bu da OPEC+ için, bilhassa Suudi Arabistan ve BAE benzeri ülkelerin kaybettikleri pazar hisselerini yeniden kazanması ismine çok önemli bir imkan yaratabilir.

OPEC+’ın arz artış kararı aynı vakitte Venezuela, İran ve Rusya benzeri yaptırım altındaki ülkelerin üretimde yaşadığı zorluklarla da irtibatlı. Yeni yaptırımların tesiriyle bu ülkelerin üretimlerini sürdürmekte zorlanması bekleniyor. Bu durum, Körfez ülkeleri için —hem OPEC içinde hem global pazarda— boşalan alanlara yerleşme fırsatı manasına geliyor.

ABD tarafında ise İran’a yönelik baskılar her geçen gün artıyor. ABD Hazine Bakanı Bessent dün ABD tarife gündeminden önce İran’ın petrol gelirlerine erişimini kısıtlamaya yönelik adımların artırılacağına yönelik açıklamalar yaptı. Bessent, “Stratejimiz açık: İran rejiminin istikrarsızlaştırıcı fliyetlerini besleyen finansal kaynaklara erişimini engellemek için mümkün olan en üst seviyede ekonomik baskı uygulayacağız. Buna İran’ın petrol satışlarından her yıl elde ettiği milyarlarca dolar da dahil” tabirini kullandı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi ise bu hafta yaptığı açıklamada, Trump idaresiyle nükleer program hakkında dolaylı ve “eşitlikçi” müzakerelere hazır olduklarını ifade etti. Lakin bu açıklamadan yalnızca iki hafta önce, ABD Hazine Bakanlığı İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad’a ve İran petrolünü Çin’e taşıyan gemilere yönelik yaptırımlar açıklamıştı.

Öte yandan, ABD’nin Carl Vinson uçak gemisi ve beraberindeki filosunun Hürmüz Boğazı’na doğru ilerlemesi, jeopolitik riskleri yeniden masaya getiriyor. Bu gelişme, şu an fiyatlara tam olarak yansımamış olsa da, bilakis dönüş potansiyeli taşıyor ve petrol başta olmak üzere bütün varlık sınıfkarı için “kuyruk riski” olarak takip ediliyor.

Enerji Uzmanı Ali Arif Aktürk bu gelişmeyi şöyle değerlendirdi;

“Eğer ABD bu bahar aylarında İsrail ile birlikte İran’a bir askeri operasyon düzenlerse —ki bu mümkünlük dışı değil— ve Hürmüz’de sıcak bir çatışma yaşanırsa, petrol piyasasında fiyatlar çok sert yükselir.” Aktürk’e göre bu senaryo, ‘Hürmüz çatışması + global durgunluk’ ikilisini tetikleyerek, piyasalar için en berbat senaryoya kapı aralayabilir.”

Saxo Bank Emtia Stratejisti Başkanı Ole Hansen ise Brent petrolü için 65–85 dolar bandındaki fiyat beklentisini korurken, kısa vadeli aşağı taraflı risklerin arttığına dikkat çekiyor. Hansen, OPEC+’ın arz artışı kararlarının ve ticaret savaşlarının talep tarafında baskı yaratabileceğini belirtti.