Futbol hakemliğinde yapay zeka tartışmaları

Yapay zeka, gol çizgisi teknolojisinden video yardımcı hakem (VAR) sistemine kadar hakem kararlarına taraf veren ögelerden biri haline geldi.

Yapay zekanın hakem kararlarındaki rolü sadece futbolla da sınırlı kalmadı.

2000’li yıllarda teniste kullanılmaya başlanan Hawk-Eye teknolojisi, bugün birçok turnuvada çizgi hakemlerinin yerini aldı.

Basketbolda ise yapay zeka dayanaklı kameralar, topun saha dışına çıkıp çıkmadığını tespit etmek ve oyuncu hareketlerini izlemek için kullanılıyor.

2009 yılında Thierry Henry’nin elle oynadığı pozisyonun hakemler tarafından fark edilememesi ve Fransa’nın İrlanda’yı eleyerek 2010 Dünya Kupası’na katılmasını sağladı. Bu olay karar alımında video takviyesine dikkati çekti.

2022 FIFA Dünya Kupası’nda yarı otomatik ofsayt teknolojisi (SAOT) devreye girdi. Yapay zeka dayanaklı bu sistem, ofsayt kararlarını daha süratli ve kesin vermeyi amaçlayarak oyunun adil ve akıcı kalmasını sağladı.


Henüz “hakem seviyesinde” değil

Sporda yapay zeka alanında çalışmalarıyla tanınan Virginia Lynchburg Üniversitesi Profesörü John Eric Goff, yapay zekanın şimdi alandaki bir hakem benzeri oyuncuların yüz tabirlerini okuyarak ya da el hareketlerini değerlendirerek karar verecek düzeyde olmadığını söyledi.

Goff, yapay zekanın objektif kararlar vermede başarılı olduğunu fakat hisleri okuma konusunda yetersiz kaldığını belirtti.

Yapay zekânın insan hislerini anlamakta zorlandığına dikkati çeken Goff, “bir futbol maçında kırmızı ya da sarı kart gerektiren bir pozisyonun kıymetlendirilmesi, oyuncunun niyetinin belirlenmesi çoklukla bir insan hakemin kararıdır. Algoritmalar şu an için yüz sözlerini okumak ya da el hareketlerini tahlil etmek benzeri hususlarda gereğince gelişmiş değil.” dedi.

Goff, taraftarların hala VAR benzeri yapay zeka takviyeli teknolojilere alışmakta zorlandığını zira VAR’a tam manasıyla güvenmediklerini ve değişikliklere adaptasyonun zaman alabileceğini dile getirdi.

Mevcut konjonktürde taraftarların, insan ögesi olmadan bir robotun hakemlik yapacağına inanmadığını aktaran Goff, lakin uzun vadede birtakım kararların insan hakemler yerine yapay zeka tarafından verileceğine alışmak zorunda kalabileceklerini söyledi.

Goff, Video Yardımcı Hakem (VAR) sistemi teknolojisinin kâfi, hassas hale geldiğinde yapay zekanın daha doğru sonuçlar verebileceğinin ve kararlarının daha az tartışmaya sonuç açarak kabul edebileceğinin altını çizdi.

“Yapay zeka araç mı, tehdit mi?”

Etik açıdan bakıldığında, en büyük telaşın yapay zekanın insanların işlerini ellerinden alması tehlikesi olduğunu belirten Goff, “Spor dünyasında hala insan hakemlerin var olmasını umuyoruz. Fakat dijitalleşme ile birlikte, spor oyunlarının sanal dünyada oynanması daha cazip hale gelebilir. Gerçek sporun, yapay zeka dayanaklı simülasyonlarla tamamen yer değiştirmemesi dileğinde bulunuyorum.” tabirlerini kullandı.

Yapay zekanın sporun yanı sıra birçok dalda iş kaybı tasalarını de beraberinde getirdiğini anlatan Goff “hakemler de teknolojinin ilerlemesiyle mesleklerinin geleceği konusunda belirsizlik yaşıyor.” dedi.

Durumun sadece sporla sınırlı kalmadığını ve farklı dalları de etkilediğini aktaran Goff, spor alanında çalışan uzmanlara göre yapay zekanın hakemlerin yerini tamamen almayacağını, lakin onlarla birlikte çalışacağı bir modelin daha mümkün olduğunu düşündüklerini söyledi.

Gelecek ismine karamsar olmadığını dile getiren Goff, “Umarım hala sahada hakemlerimiz olur.” diyerek değerlendirmesini tamamladı.