Bağışıklık sistemini güçlendirmek ne kadar mümkün ?

Bağışıklık sistemini güçlendirmek ne kadar mümkün ?

Bağışıklık sistemini güçlendirmek ne kadar mümkün ?
Teknoloji
Yayınlama: 11.02.2025
20
A+
A-

Soğuk kış günlerinde birçokları soğuk algınlığı, gribal enfeksiyon benzeri hastalıklar nedeniyle hastanelere akın ediyor. Bir an önce ayağa kalkmak isteyenler tıbbi ilaçların yanı sıra narenciyeler, ballı sıcak çaylar ve de vitamin haplara başvuruyor.

Peki sahiden de bağışıklık sistemimizi artırmak ne kadar mümkün ? BBC Radyo 4 sunucusu ve sağlık muhabiri James Gallagher, bununla alakalı merak edilenleri mevzunun uzmanlarına sordu.

Soğuk suda yüzmek işe yarıyor mu?

Soğuk, hatta buz benzeri sularda yüzmek hasta olmadan önce bağışıklık sistemimizi güçlendirebilir mi?

Gallagher’ın BBC Radyo 4’te hazırladığı “Inside Health” isimli programa göre, araştırmalar soğuk suyun yarattığı adrenalin tesirinin, kan dolanımını enfeksiyonla savaşan hücrelerle doldurduğunu gösteriyor.

Antikor üretebilen yahut enfekte dokuya saldırabilen beyaz kan hücreleri bu sayede enfeksiyon olabileceğini düşünerek devriyeye çıkıyor. Pekala bu daha fazla korunduğumuz manasına mı geliyor?

Edinburgh Üniversitesi’nde immünoloji profesörü Eleanor Riley, “Birkaç st içinde her şey olağana dönüyor” diyor.

Prof. Dr. Riley, “Soğuk suda yüzen şahısların daha az soğuk algınlığı geçirdiğine yahut daha az enfeksiyona kapıldığına dair bir ispat yok” diye devam ediyor.

Düzenli antrenman önemli

Soğuk suyun bağışıklığı güçlendirdiğine yönelik geçerli deliller olmayabilir ama düzenli antrenman işe yarayabilir.

St Andrews Üniversitesi’nden aile doktoru Dr. Margaret McCartney, ortalama olarak yetişkinlerin yılda iki ile üç, çocukların ise beş ile sekiz kere soğuk algınlığına yakalandığını söylüyor.

Dr. McCartney, “Ancak orta seviyede idman yapan bireylerde daha az viral enfeksiyon görme eğilimi var” diyor.

Bu bahiste da kesin sonuçlara ulaşmış klinik çalışmaların olmadığını dile getiren Dr. McCartney, “Elimizdeki veriler antrenmanın insanlar için iyi bir şey olduğu yönünde… lakin mucizevi bir prosedür de değil” diyor.

Laboratuvar çalışmaları düzenli antrenmanın bağışıklık sisteminin yaşlanmasını yavaşlatabileceğini gösteriyor.

Vücudumuzun savunma sistemi 20’li yaşlardan itibaren gerilemeye başlıyor.

Ancak 80 yaşındaki bisikletçiler üzerinde yapılan araştırmalar bu şahısların kendilerinden onlarca yaş daha genç insanların bağışıklık sistemine sahip olduğunu gösterdi.

Söz konusu çalışmaların gereğince yüksek kalitede yapılmadığını bildiğini kaydeden Dr. McCartney, “Ama ben bol bol bisiklete bineceğim” diyor.

Vitaminler işe yarıyor mu?

Hasta geçen günlerde çabucak hemen herkes C vitaminine sarılıyor. Portakal soyan, limonlu çaylar içenler bir yana, vitamin haplar da gidilen ilk adreslerden.

C vitaminlerinin işe yarayıp yaramamasıyla ilgili soruya “Ben hayır diyorum” cevabını veren Dr. McCartney’e göre, eksik olması bağışıklık sistemini zayıflatabilir, lakin büyük çoğunluk için fazladan almanın kazandıracağı çok az şey var.

Aynı şey multivitaminler için de geçerli ve Dr. McCartney bunların sadece “pahalı idrar” yaptırdığını söylüyor.

Ancak D vitamini ile ilgili ispatlar kesin bir hayır yanıtını vermiyor, üzerine yapılan tartışmalar da devam ediyor. Güneş ışığıyla birlikte alındığı için D vitamini düzeyleri kışın düşüş gösteriyor.

“Bence ispatlar, teneffüs yolu hastalığı olan ve D vitamini çok düşük olan insanlar için mümkün yararlara işaret ediyor” diyen Dr. McCartney’e göre, ancak herkese yardımcı olacağına dair hâlâ “yetersiz” ispat var.

Dr. McCartney, ayrıca ekinezya, zerdeçal ve zencefil bitkilerin de bağışıklık sistemini güçlendirmeyeceğini söylüyor.

Hangi stlerde bağışıklık sistemimiz daha güçlü?

Bağışıklık sistemlerinin yapabilecekleri gün boyunca sabit değil.

Prof Riley, “Bağışıklık sistemimiz sabahın erken stlerinde uyandığımızda en tesirli halini alır, günün erken stlerinde epeyce tesirli olmaya devam eder ve günün ilerleyen stlerinde azalmaya başlar” diyor.

Bu nedenle soğuk algınlıkları çoklukla sabahları daha kötü hissedilir. Zira bağışıklık sistemi semptomlarla bu stlerde daha çetin bir mücadele verir.

Düşüş ise “akşam üstü st 4 yahut 5 civarında” başlar. Bu nedenle “olacağınız aşıyı sabah olursanız yahut sabahları öksüren birine maruz kalırsanız daha iyi korunabilirsiniz.”

Prof Riley, bağışıklık sistemi 24 stlik bir döngüye sahip olduğundan, gece geç stlere kadar çalışmak ve hafta sonları uzun süre yatmak yerine “düzenli bir günlük ritme” sahip olmanın “bağışıklık sisteminizi güçlendirmeye daha çok önemli ölçüde yardımcı olabileceğini” söylüyor.

Bağışık sistemine zarar veren şeylerden uzak durun

Bağışık sistemini güçlendirmeye çalışmak için çeşitli yollar denemek elbette çok önemli. Ama en az onun kadar çok önemli olan bir öteki şey ise ona zarar vermemek.

Bunların en değerlilerinden birisi sigara içmemek. Zira sigara akciğerlere direkt zarar vererek virüslere karşı daha az tesirli bir bariyer oluşturur.

Sigara ayrıyeten bedendeki iltihaplanmayı (enflamasyonu) da artırır. Enflamasyon bağışıklık sistemi için bir termostat görevi görür ve bedenin bir enfeksiyona nasıl tepki verdiğini gösterir.

Ancak Prof. Tregoning’in dediğine göre “kontrolsüz iltihaplanma sizin için berbattır zira bağışıklık sistemini bozar”. Ve böylelikle beden muhtemel risklere karşı daha az iyi karşılıklar verir.

Obezite de bedendeki enflamasyonu artırarak enfeksiyonlara yatkınlığı ve şiddetini artırabilen bir öbür faktör.

Dr. McCartney, “Bunların ikisi de insanlar için durdurulması ya da aksine çevrilmesi zor şeyler olabilir, evet. Fakat değiştirilmesi en mümkün olanları” diyor.

Stresten uzak durun

Sürekli gerilim altında olmak bedendeki kortizol hormonu düzeylerini yükseltir.

Kortizol bağışıklık sistemini zayıflatarak enfeksiyona daha yatkın hale gelmenize neden olabilir.

Prof Tregoning, tabiatta olmanın, yürüyüşe çıkmanın, arkadaşlarla vakit geçirmenin, hatta soğuk suda yüzmenin, neden yararlı bir tesire sahip olabileceğinin açıklamasının da bu olabileceğini söylüyor ve devam ediyor:

“Daha az gerilimli oluyorsunuz, daha az kortizol salgılıyorsunuz, bundan ötürü bağışıklık sisteminiz yapmaya çalıştığı görev için daha uygun hale geliyor.”

Prof Riley ise şöyle ekliyor:

“Mutlu olmanın, olumlu bir ruh hali içinde olmanın bedensel fonksiyonlarımız üzerinde çok ama çok çok önemli bir tesiri olduğuna hiç kuşku yok.”

Burun spreyleri

Lancet mecmuasında yayımlanan bir rapor, soğuk algığının başlangıcında buruna sıkılacak burun spreylerinin işe yaradığını gösterdi.

Araştırmada binlerce beşere ya tuzlu su (salin) spreyi yahut jel bazlı bir sprey verildi. İnsanlar hastalandıklarını hissettiklerinde günde altı kereye kadar kullanabiliyorlardı.

Burun spreyi kullanmadan günlük hayatlarına devam eden insanlar çalışma sırasında ortalama sekiz günlerini hasta olarak geçirdi.

Ancak tuzlu su (salin) yahut markalı jel bazlı sprey kullananlarda bu süre altı güne düştü.

Dr. McCartney, markalı bir spreyin olağan bir tuzlu su spreyinden daha iyi olmayacağını savunuyor.

Bağışıklık sistemi sahiden de güçlendirilebilir mi?

Prof Riley, sıhhatinize dikkat etmek için zati sigara içmiyor, sağlıklı besleniyor, düzenli antrenman yapıyorsanız bağışıklık sisteminizin bir enfeksiyona cevap vermek için “mümkün olan en iyi durumda” olduğunu söylüyor.

“Normal, sağlıklı bir insan olmanın ötesine geçmek için bir şey yapabilir misiniz?” sorusuna yanıt olarak gerçek bir delilin olmadığını belirten Prof. Riley şöyle devam ediyor:

“Ancak makul enfeksiyonlara karşı bağışıklığınızı artırmak için yapabileceğiniz şeyler var ve bu da aşı olmak.”

Prof. Riley, bağışıklık artıcı eserler için çok fazla para harcamak yerine ilk olarak enfekte olmamanın yollarını düşünmeyi, bir diğer deyişle de “kiminle sosyalleştiğiniz dikkat etmeyi” öneriyor.

, , , ,
Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.