İş Bankası/Aran: Asgari ücret çok yönlü olarak ele alınması gereken bir konu

İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, “Kasım ayındaki enflasyonun yüzde 2’nin altında geleceğini düşünüyorum. Hatta bu yüzde 1,5’e yakınsa ve aralık ayında da benzer şekilde olursa işte o zaman kasım ve aralıktaki bu iki yüzde 1,5 düzeyinde açıklanacak enflasyon, bizi sene sonunda yüzde 43 enflasyon sayısına indirebilir” dedi.

Aran, 81 İlde 81 Orman Projesi kapsamında geldiği Samsun’da basın mensuplarının sorularını cevapladı.

Eylül ayındaki enflasyonun yüksek gelmesinin kendisini şaşırtmadığını dile getiren Ortan, şunları kaydetti:

“Eylül ayında yüksek enflasyon aslında bekliyorduk. Yani eylül ayında yüksek enflasyon gelince şaşırmamıza şaşırıyorum. Zira eylül ayı, Türkiye’de yaz tatili dönüşünde okulların başladığı, servis fiyatlarından okul fiyatlarına kadar pek çok şeyin fiyatının yeniden belli olduği aydır. Yani o ay içerisinde eylül enflasyonunu hepimiz yaşarız ve hissederiz. Beni eylül ayında gelen yüksek enflasyon değil, pazartesi günü açıklanacak ekim enflasyonu daha çok ilgilendiriyor. O hususta beklentinin 2,5 olması iyi değil. Yani beklendiği benzeri yüzde 2,3 ile yüzde 2,5 arasında açıklanacak aylık enflasyon, bizi yıllık yüzde 48’e getirir. ‘Kasım ayında Merkez Bankasından yüzde 2,5’lik bir faiz indirimi bekliyorum’ demiştim ve kasım ayında faiz indirimi bekleyenler ortasındaydım ama yüzde 2’nin üzerinde gelecek ekim ayı enflasyonu yıllık enflasyonu yüzde 48’in altına indirmediği için kasım ayında Merkez Bankası indirimi yapmaz, öteler.”

“Bu sefer kasım ayı enflasyonunu görmek gerekir” diyen Ortan, şöyle devam etti:

“Bu bahiste bugünden karar vermek de doğru değil. Gelişmiş ülkelerin merkez bankaları her gün bilgiye bakarak günlük bazla kararını değiştirebiliyor. Kasım ayındaki enflasyonun yüzde 2’nin altında geleceğini düşünüyorum. Hatta bu yüzde 1,5’e yakınsa ve aralık ayında da benzer şekilde olursa işte o zaman kasım ve aralıktaki bu iki yüzde 1,5 düzeyinde açıklanacak enflasyon, bizi sene sonunda yüzde 43 enflasyon sayısına indirebilir. 50 siyaset faizi o zaman yüksek kalır ve kasım ayında yapmadığını… Kasım ayı enflasyon sayısını görerek aralıkta indirim ihtimalinin masadan kalkmadığını düşünüyorum ama temkinli olmak gerekirse ocak ayına sarkmış görünüyor. Benim kasımda beklediğim indirim, olası ekim ayı enflasyonu da yüzde 2’nin üzerinde çıkacağı için ocak ayına ötelenmiş görünüyor.”

“Bugünkü faiz ortamında Türk lirası çok cazip”

Mevduat ve fonlarda stopaj oranlarının artırılmasını değerlendiren Ortan, “Bu tamamen gereksinime göre şekillenmiş olan bir karardı. Stopajın indirilmesi, biraz da çaresizlikten Türk lirasına insanlar yönelmediği içindi ama bugünkü faiz ortamında Türk lirası çok cazip. Bir şey bu kadar cazipken hazine konusunda, bilhassa vergiler konuşulduğu bir periyotta stopajı artırmayı, paranın nereden alındığına baktığımızda faiz geliri olan kesitten yapılan kesinti olduğu için bence toplum barışına da daha hizmet eden, makul bir hareket olarak görüyorum. Zira genelde, parayı kazanandan vergi almayı başaramadığımız için vergi aldığımızdan almakla yetiniyoruz. O yüzden ben bu stil nitekim gelirle ilgisi güçlü kurulan vergisel yahut kesintisel yaklaşımları daha sağlıklı ve doğru buluyorum” diye konuştu.

Asgari fiyatta yapılacak artış

Asgari ücret konusunda da görüşlerini aktaran Ortan, şöyle konuştu:

“Asgari ücret artışı, tartışmalı bir husus ülkemizde. Bilhassa son 2 yıldır yaşadığımız yüksek enflasyon hangi kısmı en çok hırpaladı dersek, sabit gelirli ve taban fiyatla geçinen geniş kesitleri enflasyon çok önemli şekilde etkiledi. Emeklileri aynı şekilde etkiledi. Bundan Ötürü emekli mşlarına yapılacak artışlarla taban ücret artışları hep konuşulmaya ve tartışılmaya, uzlaşılmadan da sonuçlanmaya mahkum görünüyor. Enflasyonu tekrar denetim altına alıp gelir dağılımını, ülkenin Gini katsayısını tekrar düzeltip daha adil şekilde kişi başına düşen milli geliri herkesin hissedeceği noktaya getirmeden bu tartışma bitmez. O yüzden herkesin haklı olduğu bir tartışma. Allah masada oturup bu mevzuda birbirine müzakere edenlerin yardımcısı olsun diyorum.”

Aran, taban ücret artırımının yüzde 25 olacağı formundaki söylentilerle ilgili, şunları söyledi:

“Gerçekten dışarıdan gazel okumak çok kolay. Yani içinde olmadığınız zaman konuşmak kolay. O artışı yaşanan enflasyon kadar isteyenin haklı olduğu, öteki taraftan, o artış verilirse rekabette geriye kalma ve eseri satamama tasası taşıyan endüstricinin haklı olduğu bir yerde hakemlik yapmak çok zor. O yüzden kesinlikle buradaki uzlaşının yanında her kısmı, hem sanayiciyi hem minimum fiyatla çalışanı teşvik edici öbür sistemler koymak lazım. Yoksa onların birbiriyle muahedesi mümkün değil. Bu oran nerede olursa olsun, olmaz. Eğitim siyasetinde yapılacak tahminen sübvansiyonlarla, besin, yiyecek konusundaki şeylerle endüstrici konusunda da ihracat yapanı destekleyecek öteki sistemlerle buradaki yükün iki taraf için de hafifletilmesi lazım. Şayet oranı, mesela yüzde 40’lık minimum ücret zammı yaptınız, endüstricinin çok rahatlatılması lazım. Yüzde 25 yaptınız, yüzde 25 taban ücret zammı alan kişinin öteki siyasetlerle rahatlatılması lazım. Yani yalnızca orada sonuçla bir uzlaşıya varılabilecek bir nokta değil. Çok taraflı olarak ele alınması gereken bir bahis.”

S&P’nin Türkiye’nin kredi notunu yükseltmesi

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor’s’un (S&P) Türkiye’nin kredi notunu yükseltmesini de değerlendiren Ortan, şunları kaydetti:

“Bu beklediğimiz şeydi. Bundan Ötürü üç reyting kuruluşu da ikişer basamak notumuzu artırmış oldu. Böylelikle tarihe de geçmiş olduk. Yani sahiden hem not indirimi sırasında hem not artırımları sırasında, ikisinde de çift istikametli muvaffakiyetleri gösterebiliyoruz. Bu kesinlikle borçlanma maliyetlerimize tekrar olumlu tesir edecek. En somut kazanımı bu olacaktır. Dışarıdan çok yüksek faizle, maliyetle borçlanıyoruz. O parayı içeride kaynak olarak kullandığımızda o denli bir para kazanma ihtimalimiz yok. Bu not artırımının en büyük yararını borçlanma maliyetlerini düşürerek, borçlandığımız parayla içeride para kazanma ihtimali oluşursa… Yoksa öteki türlü borçlanıyoruz, harcıyoruz ama dışarıya faiz olarak ödüyoruz. Yani faizin üzerinde bir şey kazanamıyoruz. Bence en büyük problemimiz bu. Şu anda çok yüksek faiz maliyetine katlanıyoruz. Evet kaynak buluyoruz, rezervimizi artırıyoruz ama bu kaynakla ülkede verimlilik artırıcı işler yapabiliyor muyuz konusu, şimdi o noktada değiliz.”