Dikkat; uzmanlar uyarıyor: Bulaşıcı değil ama salgın benzeri yayılıyor!

Dünya Sağlık Örgütü tarafından “bulaşıcı olmadığı halde salgın şeklinde yayılan” kronik bir hastalık olarak nitelendirilen diyabet, halk arasında bilinen ismiyle şeker hastalığında; kan şekeri seviyesi denetimi, beslenmenin buna göre düzenlenmesi ve doğru hayat alışkanlıklarının kazanılmasının hasta açısından kâfi olduğu düşünülür. Hâlbuki şeker hastalarının çoğu, bu süreçte aslında kendilerine yüksek tansiyonun da eşlik ettiği için haberdar olmayabilirler.

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Kısmı Başkanı ve Türk Böbrek Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Aydın Türkmen, yapılan bilimsel çalışmalarla şeker hastalığı ile yüksek tansiyon arasında güçlü bir bağ bulunduğuna dikkat çekiyor. Prof. Dr. Türkmen; “Hatalı beslenme, hareketsizlik, obezite benzeri nedenlerle sonradan edinilmiş şeker hastalığı, bir diğer sözle tip-2 diyabet hastalarının yaklaşık %70’i, aynı vakitte yüksek tansiyon hastası ve bu hastaların bir kısmı tansiyon seviyelerini düşürebilmek için reçeteli ilaçlar kullanıyor. Gerek tip-2 diyabet, gerekse yüksek tansiyon ortak bir paydada buluşur; her ikisi de kronik hastalıklardır, neredeyse hayatı boyunca hastayla birliktedirler ve her iki hastalık da kişinin beslenme, antrenman ve hayat alışkanlıklarından direkt etkilenir. Bu iki kronik hastalığın birlikteliği, iskemik kalp hastalığı sıklığını ve bunlara bağlı vefatları de kat kat artırmaktadır” diyor.

Konuyla ilgili bilgi veren Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk ise son dönem kronik böbrek yetmezliği hastalığının gelişmesinde diyabet ve hipertansiyonun iki çok önemli neden olduğunu vurguladı. TBV Başkanı Erk; “Türkiye’de yaklaşık 65.000 diyaliz hastası bulunuyor ve bu hastaların ortalama %40’ı şeker hastalığı nedeniyle son dönem kronik böbrek yetmezliği hastası. Ayrıyeten pandemi sürecinde erken evrelerdeki hastaların doktor kontrollerini aksatması, günümüzde kronik böbrek yetmezliği hastalığının artmasına da neden oldu. Bu duruma birbirini tetikleyen obezite açısından baktığımızda ise Türkiye, mlesef obezite açısından Avrupa’da birinci, dünyada ise üçüncü sırada. Biz Türk Böbrek Vakfı olarak ülkemizde böbrek sıhhatinin korunması ismine 14 yıldan bu yana sahada eğitimlerle esirgeyici hekimlik yapıyoruz. Unutulmamalı ki bu hastalıklar, sağlıklı beslenme ve doğru hayat alışkanlıkları ile önlenebilir” dedi.

“Yaşamı Tehdit Eden Riskleri Düşürmek Hastanın Kontrolünde”

Diyabet ve hipertansiyon ile ilgili hasta ve hasta yakınlarına ayrıntılı bilgiler veren Prof. Dr. Aydın Türkmen; “Hasta kâfi ve istikrarlı beslenir, sigara ve alkol benzeri ziyanlı alışkanlıkları bırakır, hayatına spor manasında hareket katar, kilosunu denetim altına alır ve ilaç tedavisini aksatmaz ise bu durumda hem kan şekeri hem kan basıncı denetim altına alınır. Böylelikle hasta, her iki kronik hastalığa karşın sıhhatle yaşayabilir ve hayatı tehdit eden riskleri en düşük düzeye indirebilir” dedi.

“Kalp krizi ve felç iki kaç fazla görülüyor”

“Şeker hastalığındaki ana sorun, hastalarda besinlerle bedene giren şekeri, bilimsel tabiriyle glikozu, enerji üretmek üzere hücrelere taşıması gereken insülin hormonu yetersizliği ya da eksikliğidir. Bu hastalarda insülin üretimi yetersiz olabileceği benzeri hiç üretilmiyor da olabilir. Sonuç olarak kanda biriken glikoz, bilhassa atar damarlara ve bundan ötürü böbreklere zarar verir. Böbrekler, ağır damar yapısına sahip organlar oldukları için damarları etkileyen tüm sağlık problemleri, böbrekleri de tesirler. Şeker hastalığının böbreklerde oluşturduğu hasar nedeniyle böbreklerden tuz ve su atılımı bozulur, bunun sonucu olarak da kan basıncı yükselir. Şeker hastalığı zaman içerisinde küçük kan damarlarına zarar verir. Bu, kan damar duvarlarının sertleşmesine ve düzgün çalışmamasına neden olur. Bütün bunlar da yüksek tansiyonun ortaya çıkmasına yer hazırlar. Kalp krizi ve felç benzeri hastalıklar hem şeker hem de tansiyon hastası olan bireylerde, diyabeti olmayan yüksek tansiyonlu bireylere göre yaklaşık iki kat daha fazla görülür. Beyindeki kan damarları, yüksek tansiyonun verdiği hasara karşı hassas olduğundan, kronik yüksek tansiyon, demans ve felç benzeri sağlık problemlerinin da erken başlamasına yol açabilir.”

“Şeker hastalığında da günlük tuz tüketimine dikkat edilmeli”

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi, Nefroloji Bilim Kısmı Başkanı ve Türk Böbrek Vakfı Yönetim Kurulu Üyesi, Prof. Dr. Aydın Türkmen; “Tansiyonun, bir diğer ifade ile kan basıncının 130/80 mmHg seviyesinde tutulması ülküdür. Fakat bu seviyeye ulaşabilmek için birçok şeker hastasının uzman tabip denetiminde hipertansiyon ilacı kullanması gerekebilir. Kullanılacak ilaçlar, böbrek ve kalp hasarını yavaşlatmak, kan basıncını ve kilo alımını denetim etmek benzeri yan yararlar da sağlayabilirler. Şeker hastaları da yüksek tansiyonu önlemek için günlük tuz tüketimlerini kısıtlamalıdır. Sağlıklı bireyler için tavsiye edilen günlük tuz tüketimi yaklaşık 6 gramdır. Bu oran dolu bir çay kaşığı kadar tuza denk gelir. Fakat burada çok önemli olan, yediklerimizin birçoklarının içinde tuz olduğunu, 6 gram tuzun bir gün içinde eklememize izin verilen miktar değil, tüm yediklerimizden aldığımız toplam miktar olduğunu hatırlamaktır.  Ayrıyeten, dönemsel doktor kontrolleri asla ihmal edilmemelidir. Bilhassa reçeteli ilaç kullanan hastalar, kendilerini takip eden uzman tabiplerin yönlendirmesi doğrultusunda yılda birkaç kez düzenli denetim takvimlerine sadık kalmalıdır.”