Bakanlık Samandağ’da rezerv alan kararına gerekçe sunamadı, mahkeme buna rağmen yürütmeyi durdurma talebini reddetti

Hatay 3. Yönetim Mahkemesi, Samandağ’ın “çarşı” olarak nitelenen merkezinin büyük bir kısmının “Afet Yasası” olarak bilinen 6306 sayılı kanun çıkmadan önce rezerv alan ilan edilmesine yönelik yürütmenin durdurulması ve kararın iptali istemiyle açılan davada çarpıcı bir karara imza attı. Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı, bölgenin rezerv alan ilan edilmesine ilişkin rezerv alan kararının dışında diğer münasebet sunamadı. Bakanlık, kamu faydası olduğunu iddia ettiği karara ilişkin, ‘’Afetten etkilenecek nüfusun olmadığı boş bir alanda afet riskinden söz etmek mümkün değildir’’ savunmasıyla yetindi. Buna karşın yerel mahkeme, yürütmenin durdurulması talebinin reddine karar verdi. 

Hatay Samandağ’da yaşayan Yapar ailesi, ilçede sağlam yaklaşık 500 ev ve 500 iş yerinin olduğu çarşı merkezdeki 1.6 hektarlık alanın “Afet Yasası” olarak bilinen 6306 sayılı kanun çıkmadan 4 ay önce rezerv alan ilan edilmesine yönelik yürütmenin durdurulması ve kararın iptali için Hatay 3. Yönetim Mahkemesi’nde dava açtı. 

Dava dilekçesinde bölgenin rezerv alan ilan edilmesinin planlama asıllarına ve kamu faydasına uygun olmadığı, kararın taşınmaz sahiplerinin bilgisi dışında alındığı, mülkiyet hakkının ihlal edildiği ve yasallık ile ölçülülük prensiplerine riayet edilmediği vurgulandı. 

Mahkemeye savunmasını sunan Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı, ‘’Dava açmayan vatandaşların haklarının gözetilmesi gerekliliği göz önüne alındığında, Rezerv Yapı Alanı Kararının ‘tamamının’ iptalinin talep edilmesinde davacının direkt ya da dolaylı olarak aktüel, şahsî ve yasal bir menfti bulunmamakta olup, yalnızca maliki oldukları taşınmaz bakımından iptalinin talep edilebileceği kıymetlendirilmektedir. Dava konusu Rezerv Yapı Alanı Kararının “tamamının” iptalini talep etmekte davacının ehliyetinin bulunmadığı gözetilerek, davanın 23.08.2023 tarihli ve 7213599 sayılı Bakan Olur’unun tamamının iptali talebi tarafından reddi gerekmektedir’’ dedi. 

Bakanlık’ın savunması: Afetten etkilenecek nüfusun olmadığı boş bir alanda afet riskinden söz etmek mümkün değildir 

Bakanlık savunmasında, Birleşmiş Milletler ve ilgili komitelerinin afet riski azaltımına ilişkin hazırladığı raporlara atıfta bulunarak, afetten etkilenecek nüfusun olmadığı boş bir alanda afet riskinden söz etmek mümkün olmadığını ileri sürdü. Bakanlık savunmasında şu sözleri kullandı: 

‘’Bir alanda riskten söz edilmesi için üzerinde yerleşim alanının bulunması ve beşeri fliyetlerin sürdürülmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu açıdan bakıldığında afetten etkilenecek nüfusun olmadığı boş bir alanda afet riskinden söz etmek mümkün değildir. Gelinen evrede ise zelzele sonrası alandaki beşeri fliyetlerin durduğu ve alanın yerleşim alanı niteliğini kaybettiği, risk ögeleri bulunmasına karşın afet riskinden etkilenecek bir nüfusun bulunmadığı görülmektedir.’’

Bakanlık, riskli alanların dönüştürülmesinde kamu faydası bulunduğunu, söylediği söz edilen alanın yerleşime uygunluğunun hasar tespit çalışmaları kapsamında ortaya çıktığını ve dava konusu süreçte hukuka terslik bulunmadığını ileri sürerek davanın ve yürütmenin durdurulması isteminin reddinin gerektiğini savundu. 

Müdürlük Bakanlık’ın yazısı dışında evrak sunamadı

Dosyayı inceleyen yerel mahkeme, bölgenin rezerv yapı alanı olarak belirlenmesine ilişkin olarak herhangi bir ayrıntılı teknik inceleme ve çalışmalar ile alanın rezerv yapı alanı olarak ilan edilebilmesi için Uygulama Yönetmeliği’nde aranan münasebet raporunun ve diğer tüm bilgi ve evrakların örneğinin gönderilmesini talep etti.  

Hatay Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü, isteme ilişkin mahkemeye gönderdiği karşılıkta mevzu ile ilgili olarak Bakanlık’ın yazısı dışında ellerinde bilgi ve evrak bulunmadığını söyledi. 

Mahkemeden yürütmeyi durdurma talebine ret

Dava evrakını inceledikten sonra karar veren Hatay 3. Yönetim Mahkemesi, Bakanlık’ın yazısı dışında rezerv alan kararına ilişkin herhangi bir inceleme, rapor, bilgi ve evrak olmamasına karşın kanun kararında öngörülen koşulların gerçekleşmediği gerekçesiyle yürütmeyi durdurma talebinin reddine karar verdi.