Sokak hayvanları tartışması Meclis gündemine taşındı, muhalefet ‘uyutma’ teklifine karşı
Ayşe Sayın
Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP), hayati tehlike oluşturduğu gerekçesiyle, sokak hayvanlarının, bilhassa de köpeklerin 30 gün içinde sahiplenilmemesi halinde “uyutularak”, yani enjeksiyonla öldürülmesine ilişkin yasal düzenleme hazırlığı Meclis’e gelmeden tartışma yarattı.
AKP Merkez Karar Yönetim Kurulu toplantısı sürerken açıklama yapan parti sözcüsü Ömer Çelik, bu mevzuda toplumda “zıt talepler” olduğunu belirtirken, teklifin gelecek hafta Meclis’e sunulmasının planlandığını açıkladı.
Tartışma, İYİ Parti’nin “sokak hayvanlarına ilişkin meselelerin belirlenmesi ve yerel idarelerin sorumluluk alanlarının tespiti, alınacak tedbirlerin belirlenmesi” için Meclis Araştırma Komitesi kurulmasına ilişkin önergenin öncelikli gündeme alınması için verdiği grup teklifinin görüşmelerinde Meclis gündemine taşındı.
Muhalefet, “uyutma” seçeneğine karşı çıkarken, yerel idareler ve ilgili bakanlıkların işbirliği ile popülasyonu azaltmaya dönük kısırlaştırma tedbirinin faal uygulanmasını istedi.
Grup önerisi üzerinde ilk söz alan İYİ Parti İstanbul Milletvekili Nimet Özdemir, sokak hayvanları sıkıntısını yaratanın kim olduğunun sorgulanması gerektiğine işaret etti.
Özdemir, “Köpek ve kedilerin gruplar hâlinde ortamızda dolaşmalarının asıl sorumlusu gerektiği benzeri kısırlaştırma ve aşılama tedbirleri almayan yönetimlerdir” dedi.
İlgili kurum temsilcilerinden oluşan “il hayvan müdafaa kurulları”nın sorumluluğunu yeterince yerine getirmediğini ve bunun hesabının da sorulmadığını belirten Özdemir, yasa ve yönetmeliklerdeki hayvanlara eziyete yönelik hapis cezalarının iki yılın altında olması ve mahkemelerin “yatarı olmayan taktir hakkı” kullanmaları nedeniyle yetersiz kaldığını söyledi.
Kuran’daki Enam Suresi’nde, “Yeryüzünde gezen her türlü canlı ve iki kanadıyla uçan her türlü kuş sizin benzeri birer topluluktan diğer bir şey değildir” kararının yer aldığını anımsatan Özdemir, şu görüşleri dile getirdi:
“Bu nizamı bozmamalıyız, unutmayalım ki cehennemde hayvanlar olmayacak. Çocuklarımızın yaşadığı meselelerden yalnızca sokakta yaşayan hayvanlar mı sorumlu? Sorumluluklarını yerine getiremeyen yerel idarelerin, yetkili kurumların suçu yok mu? İktidar gerekli kısırlaştırma ve aşılamayı vaktinde yapmış olsaydı bu meseleleri konuşuyor olur muyduk? İtlaf benzeri çağ dışı formüllerle tahlil aramak insanlığımıza da inancımıza da asla sığmaz.”
‘Savaş hali kaçınılmaz olacaktır’
Gelecek Partisi Denizli Milletvekili Sema Silkin Ün ise başıboş köpek saldırı olaylarının son yıllarda arttığını ve bunun insanların haklı yansısına yola açtığını, bir yandan da hayvanlara yönelik kötü muamelenin, hayvan severlerin öfkesini büyüttüğünü vurguladı.
İki tarafın tepkisindeki “aşırılaşma”nın sorunun tahlilini güçleştirdiğini kaydeden Ün, sorunun tahlilinin öncelikle “hızlı ve medeni” şekilde yapılacak kısırlaştırmada aranması gerektiğini vurguladı.
Sokak hayvanlarının sokaklardan uzaklaştırılmasının mecburilik olduğunu belirten Ün, “Hayvanların itlafı, uyutulması en uzak durmamız gereken tahminen de en acıklı devadır. Elbette şimdi hususun oraya geldiğini sanmıyoruz ama insanların hayatı, saldırgan köpekler ve köpeklerle bulaşan kuduz hastalıkların salgın hâle gelmesi benzeri önemli sıkıntılara dönüşürse, o durumda bir savaş hâli kaçınılmaz olacaktır” tabirlerini kullandı.
‘Bu yok etme kültürünü tanıyoruz’
DEM Parti Muş Milletvekili Sümeyye Boz, hayvanları muhafaza konusunda sorumluluğu bulunan birtakım belediyelerin, “itlaf etme, uyutma”yı, probleminin tahlili olarak gördüğünü ve uyguladığı iddiasında bulundu.
Hayvanların, işkence, istismar, tecavüze maruz kalabildiğine işaret eden Boz, hayvan hakları konusuna “merhamet, koruma” anlayışıyla değil, “hak ihlali” ekseninde bakılması gerektiğini vurguladı.
Boz sözlerini şöyle tamamladı:
“Sonuç olarak stratejik herhangi bir plan yapılmadan hareket edilmemeli; diğer ülkelerde uygulanan hayvan haklarına dair, hayvanların bedensel bütünlüklerine dair siyasetler incelenmeli, araştırılmalı ve buna göre uygulanmalı ama biz bu yok etme kültürünü tanıyoruz.
“Bu yok etme kültürünü Cudi’den gelecek, Geliye Goderne’den, Akbelen’den tanıyoruz. Halka, insanlığa, kültüre, dile, coğrafyaya, ekolojiye düşman olan bu akıldan tanıyoruz.”
‘Kısırlaştır, yerinde yaşat’
CHP Ardahan Milletvekili Özgür Erdem İncesu, Türkiye’de hala 10 milyon dolayında sokak hayvanı bulunduğunu, o nedenle de “kısırlaştırmanın” büyük ehemmiyet kazandığını vurguladı.
Yerel idarelerin, kısıtlı kaynakları ile barınak, tedavi, kısırlaştırma maliyetlerinin üstesinden gelmesinin mümkün olmadığını savunan İncesu, bu mevzuda devlet takviyesinin sağlanması gerektiğini vurguladı.
CHP Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül de hayvanların uyutulmasına karşı çıkarak, belediye başkanlığı döneminde uyguladığı projeyi anlattı:
“Uzun yıllar belediye başkanlığı yaptım, belediye başkanlığı yaptığım devirde ‘kısırlaştır, yerinde yaşat’ projelerini hayata geçirdim. Bilhassa Türkiye’de ilk sefer hayvan hastanesini kurdum ve sokak hayvanlarının da mutlu olması için bütün hayvan sever dostlarla çalışmaları yerine getirdim.
“Bir tane can agresif davranıyor diye bütün sokak hayvanlarına aynı muameleyi yapamayız. O nedenle bütün Parlamentodan ricam; kısırlaştır, yerinde yaşat ve belediye liderlerinden da isteğim; lütfen, hayvan hastaneleri kuralım ve tabiatta yaşayan canlılara, can dostlara sahip çıkalım.”
‘Ağır travmaları hiçbir çocuğumuz yaşamamalı’
AKP Adana Milletvekili Ahmet Zembilci ise iktidar partisi olarak, Hayvanları Muhafaza Yasası’nı çıkardıklarını, korunması, bakımı, sahiplendirilmesi konusunda tedbirler aldıkları, ayrıyeten hayvana eziyetin cezasını artırdıklarını söyledi.
Zembilci şunları söyledi:
“Başıboş ve sahipsiz bu hayvanların elbette önlemlerin alınması ve bu ağır travmaları hiçbir çocuğumuzun yaşamaması gerekiyor. Sokakta bütün vatandaşlarımızın can emniyetiyle okullarına, iş yerlerine, parklarına, sosyal hayatlarına devam edebilmelerini de sağlamak bizim vazifemizdir.
“Dolayısıyla, biz bugüne kadar bütün televizyonlarda görmüş olduğumuz o acı haberlerin travmalarını kendimiz için de aynı şekilde empati yaparak düşünüyoruz. Bundan Ötürü bu iki travmayı birlikte çözebilmek yeniden bu Parlamentoya düşen bir görev olacak.
“Sayın Cumhurbaşkanımızın talimatlarıyla İçişleri Bakanlığımız, Çevre ve Şehircilik Bakanlığımız, Tarım Bakanlığımız ve diğer ilgili Adalet Bakanlığımızla birlikte bir çalışma yürümekte.”
Görüşmelerin akabinde, İYİ Parti’nin grup önerisi, AKP ve MHP oylarıyla reddedildi.