İspanya ve İngiltere, Cebelitarık sorununda henüz anlaşma sağlayamadı

İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares ve İngiltere Dışişleri Bakanı David Cameron, AB Komitesi Başkan Yardımcısı Maros Sefcovic ile Cebelitarık özerk yönetim hükümetinin Başbakanı Fabian Picardo’nun da iştirakiyle Brüksel’de İngiltere’nin denizaşırı toprağı Cebelitarık’ın statüsü hakkında toplantı yaptı.

Konuya ilişkin yapılan ortak açıklamada, “Bu, 12 Nisan’daki toplantıda kaydedilen çok önemli ilerlemenin üzerine inşa edilen formattaki ikinci toplantıydı. Bugünkü müzakereler, çok önemli ilerlemeler ve yeni anlaşma alanları ile yapan bir atmosferde gerçekleşti. Tüm taraflar, mutabakatın yakınlaştığını ve global bir AB-İngiltere muahedesine varmak için en ilgili konular üzerinde birlikte ve süratli bir şekilde çalışacaklarını bir kere daha teyit etmektedir” ifadesi kullanıldı.

Toplantıda “ticareti, ekonomiyi, sınır hareketliliğini, çevreyi ve sosyal ilişkileri koruyup geliştirerek bölgedeki insanların hayatlarına ve ömür kalitesine güven, yasal katılık ve istikrar getirecek bir AB-İngiltere Muahedesi’nin sonuçlandırılması istikametindeki ortak kararlılığın yeniden teyit edildiği” belirtildi. Ayrıyeten, tarafların her birinin hukuksal pozisyonunun korunacağı ve yakın temas görüşmelerin devam edeceği vurgulandı.

İngiltere ve İspanya arasındaki müzakereler uzun müddettir devam etse de kesin anlaşma metni konusunda taraflar hala bir sonuca ulaşamadı.

İspanya, Kasım 2022’de sunduğu ve AB’den destek aldığı teklifle Cebelitarık ve İspanya tarafında sınır geçişinin rahat bir şekilde gerçekleşmesinde Şengen Bölgesi’nin “bütünlüğünü ve güvenliğini korumak için” Cebelitarık dış sonunun denetiminin İspanya’ya verilmesini talep etmişti.

İspanya, Cebelitarık’ı vergi cenneti olmakla suçlarken aynı vakitte bu özerk idareyle ilgili İngiltere ile arasında kıta sahanlığı ve askeri sıkıntılar da yaşıyor.

Her gün, İspanya tarafında yaşayan yaklaşık 15 bin kişi çalışmak için Cebelitarık’a sabah girip akşam çıkıyor.

Tarafların Cebelitarık konusunda varacağı mümkün bir mutabakatın Avrupa Parlamentosu tarafından da onaylanması gerekiyor.

Cebelitarık’ın geçmişi

İngiltere, 1973’te şimdiki adı Avrupa Birliği olan Avrupa Ekonomik Topluluğu’na girdiğinde Cebelitarık da dış ilişkileri İngiltere’ye bağlı Avrupa toprağı olarak dahil olmuştu.

Cebelitarık, AB’nin Gümrük Birliği’nin, vergi mutabakatlarının ve Ortak Tarım Siyaseti’nin dışında tutuluyor.

Birleşmiş Milletler’in (BM) “özerk olmayan ülke” listesinde yer alan, İspanya’nın güneyindeki Cebelitarık özerk bölgesinin egemenliği, 1713’te imzalanan Utrecht Antlaşması ile İspanya tarafından İngiltere’ye devredilmişti.

İspanya, bu muahedede boğaz ve kara sularıyla ilgili bir karar olmadığını savunurken İngiltere, Cebelitarık’ın bütünüyle kendisine bırakıldığını belirtiyor.

İspanya, Cebelitarık meselesine karşı BM’nin toprak bütünlüğü ve dekolonizasyonla ilgili kararlarını münasebet gösterirken İngiltere, yarımadanın kendi siyasi statüsünü belirleme hakkına sahip olduğunu savunuyor.

Cebelitarık’ta bu vakte kadar egemenlik haklarıyla ilgili 2 sefer halk oylaması yapıldı. İlk olarak 1967’de düzenlenen halk oylamasında yüzde 96 benzeri çok büyük bir oranla Cebelitarıklılar İngiltere’ye bağlı kalmak istediklerini söylemişti.

Cebelitarık özerk idaresince 2002’de yapılan referandumda da Cebelitarıklıların yüzde 98.97’si İngiltere ve İspanya arasında ortak egemenliğe karşı çıkmıştı.

Cebelitarık’ın ekonomisi, “off-shore” bankacılığı, internet üzerinden bahis ve turizme dayanıyor. İspanya’nın güneyindeki 6.7 kilometrekarelik kara kesimi, askeri ve diplomatik münasebetlerle zaman zaman İspanya ile İngiltere arasında gerginliğe yol açıyor.

İngiltere’nin AB’den resmen ayrıldığı 1 Şubat 2020’den bugüne AB-Cebelitarık bağlarında belirsizlik hakim olurken Cebelitarık’ın statüsü ve İspanya sonunun nasıl izleneceği mevzularında taraflar arasında bugüne kadar uzlaşma sağlanamadı.