8. Yargı Paketi Genel Kurul’da: Yüzlerce paket çıksa sorun çözülmez

Muhalefet partileri bu hafta Meclis’te görüşülecek 8’inci Yargı Paketi’ne ilişkin itirazlarını kayda geçirdikleri muhalefet şerhlerini tamamladı. Tüm muhalefet partileri, teklifin pek çok unsurunun Anayasa’ya aykırı olduğunu ifade etti.

Duvar’dan Ceren Bayar’ın aktardığına göre yargı paketlerinin bugüne kadar tahlil üretmediğine dikkat çekilen CHP’nin muhalefet şerhinde, “Siyasi iktidar gerçek manada yargının bağımsızlığı konusundaki olumsuz tutumunu, zihniyetini değiştirmediği surece yüzlerce yargı paketi çıkarsa da sorun çözülmeyecektir. Buradaki temel sorun sistemdir, yargının siyasallaşması ve şahsî yahut siyasi çıkar uğruna maddelere ve Anayasa’ya uyulmamasıdır” denildi.

“Ağır bir ikili cezalandırmaya yönelik düzenleme”

Şerhte; teklifin en tartışmalı hususlarından olan örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işleyen bireye 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası verilebileceğini düzenleyen dördüncü hususunun “keyfilik” gerekçesiyle AYM tarafından iptal edildiği hatırlatılarak teklifteki yeni düzenlemenin AYM iptal kararının gereğini karşılamadığı kaydedilirken şu sözler kullanıldı:

“Terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt ismine TMK’nın 7.maddesinin 5. fıkrasında tanımlanan suçlar bakımından cezalar açısından Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere toplantı ve ifade özgürlüğü haklarını kısıtlayıcı ve meçhul nitelikte olan münasebetler nedeniyle kişi özgürlüğü zedelenirse TCK 220’den ceza verilemeyeceği kararının kaldırılması Anayasa Mahkemesi kararının münasebetini bertaraf etme ve daha ağır bir ikili cezalandırmaya yönelik düzenleme olarak karşımıza çıkmaktadır.”

TMSF yöneticilerine ve kayyımlara tam sorumsuzluk zırhı

TMSF’nin kayyım olarak atandığı şirketlerdeki yöneticiler ve kayyımların her türlü türel, idari, mali, cezai sorumluluktan muaf tutacak hususa de şerh konulan metinde, ilgili unsura ilişkin şu açıklamalar yer aldı:

“Herhangi bir şirket fliyeti kapsamında kuvvetli suç kuşkusunun tespiti durumunda, bu şirkete hususun yürürlük tarihi itibariyle, TMSF 5 yıl boyunca kayyım atayabilecektir.(…) Hatta bu kayyumlar 15 Temmuz Terör Örgütü darbe teşebbüsü gecesi sokakta direnç gösteren vatandaşların karıştığı iddia edildiği olaylar için sağlanan cezasızlık kararlarından de bu kayyımlık vazifeleri nedeniyle yararlanacaktır. Hususa göre, kanun yoluyla TMSF yöneticilerine ve fon idaresinde atanan kayyımlara tam sorumsuzluk zırhı getirilmiştir. 20’nci hususla, TMSF yöneticileri ve fon yönetimi tarafından kayyumlara her türlü suç ve cezadan bağışık tutma hakkı tanınmıştır.”

Şerh metninde, “Anayasal nizamın karar sürdüğü demokrasi ve özgürlüklerin yaşandığı bir hukuk devletinde hiç kimseye kayyuma cezai, idari ve türel sorumsuzluk ve dokunulmazlık getirilmesi söylediği söz edilen olamaz. Bu kayyım düzenlemesine açıkça Anayasa’ya terslik bulunmaktadır” denildi.

“Cinsel tercih, dini aidiyet benzeri dataların SGK ve bakanlıkla ilgisi yok”

Teklifin şahsî bilgilerin korunmasına ilişkin düzenlemelerinin de Anayasa’ya aykırı olduğu ifade edilen şerhte, teklife göre Sağlık Bakanlığı ile her türlü sağlık kuruluşunun ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun ferdî bilgileri kullanabilmesinin düzenlendiği ifade edildi. Şerhte şu sözler kullanıldı:

“Bu çerçevede özel sağlık kuruluşlarının bu kapsamdan çıkarılması gerekmektedir. Ayrıyeten bu bende yazan kurumların hangi çeşit dataları işleyebileceğinin de açık olarak yazılması gerekmektedir. Bütün özel nitelikli dataların işlenebilmesine fırsat tanıyıcı bir düzenleme olmamalıdır. Örneğin Sağlık Bakanlığı’nın kişinin cinsel tercihini işleyememesi gerekmektedir. Bu nedenle kurumun gerekli gördüğü ya da kendi alanı olarak kabul ettiği bilgiler yerine bu dataların bir hududu çizilmelidir. Din aidiyeti benzeri dataların sosyal güvenlik kurumuyla ya da Sağlık Bakanlığı’yla ilgisi yoktur. Bundan Ötürü Anayasa’nın 20. unsurunun 3. fıkrasında çizilen sınır ihlal edilmemelidir.”

“Tazminat Komitesi: Garantiden uzak ve talimata açık olma riski var”

OHAL döneminde kurulan Tazminat Komitesi’nin kolaylaştırılmasına ilişkin düzenlemeye dair de şerhte şu tabirler kullanıldı:

“Tazminat istemini süratli karara bağlamak ismine getirilen bu yolun yargı süreçlerini bypass edip etmeyeceği tartışılabilir. Komisyon kararları, yakın vakitte OHAL Kurulunda görüldüğü gibi, teminattan uzak ve talimata açık olma riski içermektedir. Yargılamayı aktif, süratli, tarafsız ve adaleti tesis ederek sonuçlandıramayan iktidar, teklifin diğer hususlarına benzer biçimde, AYM yolu yerine Adalet Bakanlığı altındaki Tazminat Komitesine görev yükleyecektir.”

“‘İkramiye 3 bin değil, minimum ücret meblağında olsun’ önerisi reddedildi”

Dini bayramlarda emeklilere ödenen 2 bin lira ikramiyenin 3 bin liraya çıkarılmasına ilişkin düzenlemenin yargı paketinde bulunmasının eleştirildiği şerhte, “Diğer hususlarla bir bağlantısı olmadığı benzeri salt bir seçim yatırımı olarak lanse edilmek ve kanun teklifindeki problemli hususların kamuoyunda tartışılmasını önlemek açısından dahil edilmiştir” denildi. CHP’nin komisyon görüşmelerinde ikramiyenin 3 bin değil minimum ücret fiyatında olması teklifinin de reddedildiği kaydedildi.

DEM Parti: Murad edilen hukukun demokratikleşmesi değil, devletin anti-demokratik görünümünü makyajlamak

DEM Parti’nin muhalefet şerhinde de bugüne kadar sunulan yargı paketleri eleştirilerek “AKP tarafından getirilen yargı paketlerinin hiçbiri Türkiye’nin yargı sistemindeki en çok önemli problemlerini gündemine almamış, tahlil üretmemiştir” denildi. İktidarın yargı paketleri aracılığıyla miadını dolduran eski düzenlemeleri değiştirdiği belirtilen DEM Parti şerhinde, “Bu değişikliklerle murad edilen hukukun demokratikleşmesi değil, daha fazla devletin anti-demokratik görünümünü makyajlamaktır. Bu anlayış yalnızca yargı paketlerinde değil, AKP tarafından yapılan bütün yasal düzenlemelerde kendini göstermektedir” sözleri kullanıldı.

“Sadece Kürtler için geçerli TMK, yargı sisteminin temelini oluşturmaktan çıkarılmalı”

Kürt problemine dikkat çekilen DEM Parti şerhinde, “Türkiye’de gerçek bir yargı ıslahatı gerçekleştirilmek isteniyorsa, ilk önce ‘Sayın Abdullah Öcalan yararlanmasın’ diye ince mühendisliklerle dizayn edilen yasalar ve devletin neredeyse yalnızca Kürtler için geçerli kıldığı TMK’nın, yargı sisteminin temelini oluşturmaktan çıkarılmalıdır” denildi.

“İfade özgürlüğü hakkı ihlalinin derecesini arttıran bir uygulama”

Teklifteki örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işleyen bireye 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası verilebileceğini düzenleyen unsura şerh koyan DEM Parti, Anayasa Mahkemesi’nin ilgili hususun toplantı ve ifade özgürlüğü haklarını kısıtlayıcı ve bilinmeyen nitelikte olduğu ve bu yüzden kişi özgürlüğünü zedelediğine dair iptal münasebetlerinin dikkate alınmadığı belirtildi. İlgili kabahatleri işleyenlere “ayrıca” ceza verilmesinin ifade özgürlüğü hakkının ihlalinin derecesini arttıran bir uygulama olacağı ihtarında bulunuldu.

“Hangi suçlar, hangi bağlamda örgüt ismine işleniyor açıkça yazılmalı”

Şerhte bu hususa ilişkin “Tıpkı örgüt üyeliği kriterleri benzeri örgüt ismine işlenen suçlar için de kimi kriterlerin belirlenmesi; hangi hataların, hangi bağlamlarda, somut duruma göre ‘organik bağ’ tespiti formülüyle bu kapsama alınacağı açıkça yazılmak zorundadır. Aksi halde yapılan değişiklik, uygulamada hiçbir olumlu değişiklik yaratmayacak, mevcut hukuksuzluğu gidermeyecektir” sözleri kullanıldı.

Kayyımlara sorumsuzluk ve cezasızlık zırhı

Teklifle TMSF tarafından atanacak kayyımlara sorumsuzluk zırhı verileceği belirtilen şerhte, “Bu hususla TMSF tarafından atanan yönetici ve kayyımlara giydirilen sorumsuzluk ve cezasızlık zırhı başta AİHS olmak üzere Anayasa’ya ve en nihayetinde hukukun en temel unsurlarına terslik taşımaktadır” denildi.

Şerhte bu unsura ilişkin şu ihtarda bulunuldu:

“Şirketine bu unsura dayanarak TMSF tarafından süreksiz ya da uzun vadeli yönetici yahut kayyım atanan şahıslar, yargılama sonucunda bert etseler dahi, uygulanan olağanüstü tartıdaki önlem ve bu önlem sonucunda uğradığı ziyanlarla ilgili görevliler hakkında hiçbir işlem ve hukuksal süreç yürütemez hale gelecektir.”

“Yargı darbesi, iktidar ve Bakanlık tarafından devam ettirilmektedir”

Teklifteki pek çok unsurun AYM’nin iptal ettiği hususlardan olduğu belirtilen şerhte “Kanun koyucu, maddeyi toplumsal problemlerin tahlili için vz etmesi gerekirken Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği yasa unsurlarını aynı şekilde düzenlemeyi öngören yasa teklifi ile tekrar Meclis’e getirilmiştir. Bir nevi Yargıtay eliyle gerçekleştiren yargı darbesi, iktidar ve Bakanlık tarafından devam ettirilmektedir” ifadesi kullanıldı.

“Emekli ikramiyesi 11 bin lira olmalı”

Emekli ikramiyesinin 3 bin liraya çıkarılmasına ilişkin düzenleme için de şerhte “Emeklilerle ilgili Meclis çatısında yapılmayan iyileştirmelerin bayram ikramiyesi konusunda da devam ettiği görülmekle, 3 bin TL benzeri düşük bir ölçünün kabulü tarafımızca mümkün değildir” denildi ve ikramiyenin 11 bin lira olması gerektiği ifade edildi.

“Yargı paketi değil, torba kanun”

Sdet Partisi muhalefet şerhinde teklifte bulunan emekli ikramiyesi, ferdî bilgilerin korunması, sarsıntı bölgelerindeki sanayi altyapısının güçlendirilmesi benzeri düzenlemeler sebebiyle teklifin Yargı Paketi olarak isimlendirilmesinin gerçekçi olmadığı ve teklifin bir torba kanun niteliğinde olduğu ifade edildi. Torba Kanunların değiştirdiği kanunlar arasında husus tarafından herhangi bir irtibat bulunmadığı belirtilen şerhte, “Bu biryandan hukuk sisteminin bütünlüğünü ve istikrarını bozan bir sonuç yaratmakta; diğer yandan bellilik unsurunu ihlâl eden boyutuyla bireyler bakımından hukuk kurallarının öngörülebilirliğini ortadan kaldırmaktadır” denildi.

“Yargı makamları subjektif ölçülerle hareket edebilecek”

Teklifin örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işleyen bireylere verilen cezayı düzenleyen hususuna SDET de şerh koydu. Suç fiilinin müphem ve muğlak tabirlerle tanımlandığı belirtilen şerhte, “Bu tarafıyla yargı makamlarına geniş bir takdir yetkisi sunduğu görülmektedir. Böylelikle yargı makamları, bir fiilin bu fıkra kararını ihlâl edip etmediğini tespit ederken subjektif ölçülerle hareket edebileceklerdir. Diğer bir deyişle, kanun koyucuya ait olan suç yaratma yetkisini kullanacaklardır” sözleri kullanıldı.

İlgili unsurdaki düzenlemelerin AYM’nin iptal münasebetlerini karşılamadığı belirtilen şerhte “Suç ve ceza yaratan bir normun, suçun tarifini tüm ögeleriyle kuşkuya yer bırakmayan bir açıklıkla ifade etmesi, bir fiilin suç mu yoksa anayasal bir hürriyetin kullanılması mı olduğunun tespitinde hayati bir değer taşımaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin görüşü de bu yöndedir” denildi.

“80 darbesi MGK üyeleri üzerindeki müdafaa kaldırıldı”

TMSF yöneticilerine ve atadığı kayyımlara “koruma” ve cezai sorumsuzluk getirilen düzenlemeye ilişkin itirazların da yer aldığı şerhte, “Bu sorumsuzluk düzenlemesinin hukuk devleti unsuruyla bağdaştırılması mümkün değildir. Zira bir hukuk devletinde hiç kimsenin suç sürece hürriyeti olamaz. Hakikaten bu münasebetle 1982 Anayasasının Süreksiz 15’inci unsurunun 1’inci ve2’nci fıkralarının Milli Güvenlik Kurulu üyeleriyle bunların buyrukları altında karar alanlara sunduğu sorumsuzluk teminatı, 2010 Anayasa değişikliği ile yürürlükten kaldırılmıştır” sözleri kullanıldı.

Emeklilere verilen ikramiyenin 3 bin liraya çıkarılmasına ilişkin de teklifte emeklilerin içinde bulunduğu ekonomik şartların insan onuruyla bağdaşmadığına dikkat çekildi ve artış oranının gerçekçi olmadığı belirtildi.